Жисмоний ёки юридик шахсга тегишли ер участкасини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйишга фақат қонунда белгиланган мақсадларда ва тўлиқ компенсация бериш шарти билан йўл қўйилади.
Ер участкасини олиб қўйиш ташаббуси асослантирувчи материаллар билан бирга Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси ёки тегишли халқ депутатлари маҳаллий Кенгашига киритилади.
Маҳаллий Кенгаш ташаббусни дастлабки тарзда кўриб чиқиб, уни рад этиш ёки очиқ муҳокама ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилади.
Очиқ муҳокама тегишли қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида ўтказилади. Ҳуқуқ эгалари муҳокама вақти ва жойи тўғрисида камида 7 кун олдин хабардор қилиниши керак.
Муҳокама аудио ва видеоёзувга олинади. У ҳуқуқ эгалари ёки улар вакилларининг камида учдан икки қисми иштирок этган тақдирда ўтказилган ҳисобланади.
Компенсациянинг тури, миқдори ва уни бериш муддати ҳуқуқ эгаси билан ўтказиладиган музокараларда белгиланади. Келишув:
Ҳуқуқ эгасини келишувни имзолашга мажбурлаш, уйни коммуникация тармоқларидан узиш, объектга киришни тўсиш ёки яшаш учун тўсқинлик қилувчи шароит яратиш мумкин эмас.
Компенсация таркибига қуйидагилар киради:
Бундан ташқари, ҳуқуқ эгасига келтирилган ноқулайликлар учун кўчмас мулк бозор қийматининг 5 фоизи миқдорида бир марталик тўлов берилади.
Пул шаклидаги компенсация келишув тузилган санадан эътиборан бир ойдан кечиктирмай, бошқа турдаги компенсация эса, қоида тариқасида, олти ойдан кечиктирмай берилиши керак.
Кўчмас мулкни бузиш учун ер участкасини олиб қўйиш тўғрисидаги қарорнинг ўзи етарли эмас. Объектни компенсация тўлиқ берилмасдан ва уни бузиш ҳақида алоҳида қарор қабул қилинмасдан бузишга йўл қўйилмайди.
Кўчмас мулкни бўшатиш муддати нотариал келишувда белгиланади. У компенсация тўлиқ берилган кундан бошлаб ҳисобланади ва олти ойдан ошмаслиги керак.
Компенсация тўлиқ берилгунига ва объект бўшатилгунига қадар уни сув, электр энергияси, газ, иссиқлик, алоқа ва бошқа коммуникация тармоқларидан узиш тақиқланади.
Ҳуқуқ эгаси объектни белгиланган муддатда бўшатмаса, мажбурий кўчириш фақат суд тартибида амалга оширилиши мумкин.