Никоҳга эркин розилик, минимал никоҳ ёши ва никоҳни қайд этиш тўғрисидаги тавсия

Тавсиянинг ҳуқуқий хусусияти

Никоҳга розилик, минимал никоҳ ёши ва никоҳни қайд этиш тўғрисидаги тавсия БМТ Бош Ассамблеясининг 1965 йил 1 ноябрдаги 2018 (XX)-сон резолюцияси билан қабул қилинган.

Тавсия халқаро шартнома ҳисобланмайди. Давлатлар уни ратификация қилмайди ва у конвенция каби бевосита мажбурий юридик кучга эга эмас. У давлатлар учун қонунчиликни такомиллаштиришга қаратилган халқаро йўналиш ва стандартларни белгилайди.

Ушбу ҳужжатни “Конвенция” деб аташ нотўғри. У БМТ Бош Ассамблеяси қабул қилган тавсиявий ҳужжатдир.

Тавсияда белгиланган принциплар

Тавсияга мувофиқ:

никоҳ фақат томонларнинг эркин ва тўлиқ розилиги билан тузилиши;
розилик шахсан, ваколатли орган ва гувоҳлар иштирокида билдирилиши;
давлат қонунда минимал никоҳ ёшини белгилаши;
барча никоҳлар ваколатли давлат органи томонидан расмий рўйхатдан ўтказилиши;
болалар никоҳи ва мажбурий никоҳларни бартараф этиш чоралари кўрилиши керак.

1965 йилги Тавсияда минимал ёш 15 ёшдан кам бўлмаслиги кўрсатилган. Бироқ бу ўша давр учун белгиланган тарихий минимумдир.

15 ёшлик чегарани Ўзбекистондаги амалдаги никоҳ ёши деб тушуниш мумкин эмас. Ўзбекистонда аёллар ва эркаклар учун никоҳ ёши 18 ёшдир.

Ўзбекистондаги амалдаги тартиб

Ўзбекистон Республикасининг Оила кодексига мувофиқ:

никоҳ ихтиёрий равишда тузилади;
никоҳ тузишга мажбурлаш тақиқланади;
аёллар ва эркаклар учун никоҳ ёши 18 ёш;
алоҳида ҳолатларда никоҳ ёши ҳоким томонидан кўпи билан бир йилга камайтирилиши мумкин;
никоҳ ФҲДЁ органида шахсан иштирок этиш орқали давлат рўйхатидан ўтказилади.

Никоҳ ёши тўғрисидаги қонунчиликни ёки никоҳ тузиш тартибини бузиш қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Вояга етмаган шахсни никоҳга мажбурлаш, унинг иродасини босим билан ўзгартириш ёки давлат рўйхатидан ўтмасдан оилавий муносабатларга мажбуран киритишга йўл қўйилмайди.

Мақола фойдали бўлдими?

Бўлимлар