Чет элдан туриб айрим нотариал битимларни расмийлаштириш тартиби

Масофадан расмийлаштириладиган битимлар

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 11 сентябрдаги ПҚ–300-сон қарорига мувофиқ нотариал идорага келмасдан, шу жумладан чет элда турган ҳолда, мол-мулкдан фойдаланиш билан боғлиқ айрим битимлар электрон рақамли имзо ва видеоконференцалоқа орқали расмийлаштирилиши мумкин.

Буларга, жумладан:

мол-мулкни ижарага бериш;
мол-мулкдан текин фойдаланиш;
мулкдан фойдаланишга оид бошқа битимлар;
қонунчиликда масофадан амалга оширишга рухсат берилган ариза ва ишончномалар кириши мумкин.

Муҳим! Нотариал идорага келмасдан чет элдан туриб расмийлаштириш тартиби мулк ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказадиган битимларга татбиқ этилмайди. Кўчмас мулк ёки транспорт воситасини сотиш, ҳадя қилиш ва айирбошлаш каби битимлар алоҳида нотариал тартибда расмийлаштирилади.

Электрон мурожаат

Масофавий нотариал хизматдан фойдаланиш учун мурожаат электрон нотариат ёки давлат хизматлари ахборот тизими орқали юборилади.

Мурожаат қилувчида:

амалдаги электрон рақамли имзо;
идентификация қилиш имконини берувчи ҳужжат ва маълумотлар;
барқарор Интернет алоқаси;
видеомулоқот учун камера ва микрофон;
зарур ҳужжатларнинг электрон шакли бўлиши керак.

Чет элда турган шахснинг электрон рақамли имзоси ва шахсини масофадан идентификация қилиш имконияти мавжуд бўлиши лозим.

Видеоконференцалоқа жараёни

«Нотариат тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ битимлар, аризалар ва бошқа ҳужжатларни тасдиқлаш жараёни видеоконференцалоқа орқали ўтказилиши мумкин.

Видеомулоқот вақтида нотариус:

мурожаат қилувчининг шахси ва муомала лаёқатини текширади;
шахсга ташқи босим ўтказилмаётганига ишонч ҳосил қилади;
битимнинг мазмуни ва ҳуқуқий оқибатларини тушунтиради;
ҳужжат тарафнинг ҳақиқий хоҳиш-иродасига мувофиқлигини аниқлайди;
ҳужжат ва электрон имзони текширади;
нотариал ҳаракатни ахборот тизимида қайд этади.

Жараёнда нотариус ва иштирокчилар тасвирга тўлиқ тушиши керак. Ҳужжат мазмунини тушунтириш, уни тасдиқлаш ва имзолаш жараёни аудио ва видео тарзда тўлиқ қайд этилади.

Тарафлар турли ҳудудларда бўлганда

Тарафлар турли ҳудудларда бўлса, улар ҳар бири ўз ҳудудидаги нотариал идорага мурожаат қилиб, битимни видеоконференцалоқа режимида расмийлаштириши мумкин.

Бундай ҳолда ҳар бир тараф тегишли нотариус ҳузурида бўлади. Нотариуслар «Нотариус» автоматлаштирилган ахборот тизими орқали ҳужжатларни алмашади ва тарафларнинг ҳаракатларини қайд этади.

Бу тартиб нотариал идорага умуман келмасдан кўрсатиладиган электрон хизматдан фарқ қилади.

Рад этиш асослари

Қуйидаги ҳолларда нотариус масофавий нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиши мумкин:

шахсни ишончли идентификация қилиш имкони бўлмаса;
электрон рақамли имзо ҳақиқий бўлмаса;
ҳужжатлар етарли бўлмаса ёки қонунчилик талабларига мос келмаса;
шахснинг хоҳиш-иродасига нисбатан шубҳа пайдо бўлса;
битим учинчи шахсларнинг ҳуқуқларини бузса;
мазкур нотариал ҳаракатни масофадан амалга оширишга қонунчиликда йўл қўйилмаса.

Нотариал ҳаракатни амалга ошириш тартиби Нотариуслар томонидан нотариал ҳаракатларни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномада белгиланган.