Транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилиш қўлланиладиган ҳуқуқбузарликлар

Махсус ҳуқуқдан маҳрум қилиш тартиби

Транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилиш маъмурий жазонинг асосий ёки қўшимча тури сифатида қўлланилиши мумкин. Бу жазони жиноят ишлари бўйича туман ёки шаҳар суди тайинлайди.

Умумий қоида бўйича маҳрум қилиш муддати 15 кундан кам ва 3 йилдан ортиқ бўлиши мумкин эмас. Жарима баллари бўйича алоҳида қоида қўлланилади.

2026 йил 21 август ҳолатида БҲМ — 412 000 сўм. 2026 йил 1 сентябрдан БҲМ 440 000 сўм бўлади.

Ҳуқуқдан маҳрум қилиш назарда тутилган ҳолатлар

Йўл безорилиги — 128¹⁰-модда. Намойишкорона дрифт, бошқа транспорт ҳаракатига қасддан тўсқинлик қилиш ва хавфли ҳаракатлар учун 1 йилдан 2 йилгача маҳрум қилиш ҳамда 25 БҲМ жарима белгиланган. Жарима ҳозир 10 300 000 сўм, 2026 йил 1 сентябрдан 11 000 000 сўм.
Маст ҳолда транспорт бошқариш — 131-модда. Ҳайдовчи 3 йилга ҳуқуқдан маҳрум қилиниб, 40 БҲМ жаримага тортилади. Жарима ҳозир 16 480 000 сўм, 2026 йил 1 сентябрдан 17 600 000 сўм.
Енгил тан жароҳати ёки анча миқдорда зарар етказиш — 133-модда. 5–7 БҲМ жарима ёки 1 йилдан 3 йилгача ҳуқуқдан маҳрум қилиш қўлланилиши мумкин. Анча миқдордаги зарар — 5 БҲМдан ортиқ, яъни ҳозир 2 060 000 сўмдан ортиқ, 2026 йил 1 сентябрдан 2 200 000 сўмдан ортиқ зарардир.
Транспорт воситаси ёки бошқа мол-мулкни шикастлаш — 134-модда. 2–4 БҲМ жарима ёки 6 ойдан 1 йилгача ҳуқуқдан маҳрум қилиш белгиланган. Жарима ҳозир 824 000–1 648 000 сўм, 2026 йил 1 сентябрдан 880 000–1 760 000 сўм.
Мастликни аниқлаш текширувидан бўйин товлаш — 136-модда. Ҳайдовчи 3 йилга ҳуқуқдан маҳрум қилиниб, 30 БҲМ жаримага тортилади. Жарима ҳозир 12 360 000 сўм, 2026 йил 1 сентябрдан 13 200 000 сўм.
Оқибати оғир бўлган ЙТҲ жойидан кетиб қолиш — 137-модданинг иккинчи қисми. Енгил тан жароҳати ёки анча миқдорда моддий зарар келтирган ЙТҲ жойини тарк этиш учун 30 БҲМ жарима, 3 йилга ҳуқуқдан маҳрум қилиш ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ қўлланилиши мумкин. Оқибат келтириб чиқармаган ҳолда ЙТҲ жойидан кетиш учун 15 БҲМ жарима белгиланган, аммо ҳуқуқдан маҳрум қилиш назарда тутилмаган.
Транспорт воситасини била туриб маст шахсга топшириш — 140-модданинг иккинчи қисми. Транспорт воситасининг эгаси ёки ундан фойдаланиш ҳуқуқига эга шахс 2 йилдан 3 йилгача ҳуқуқдан маҳрум қилиниб, 30 БҲМ жаримага тортилади.
Жарима балларининг белгиланган миқдордан ошиши — 34¹-модда. Бир йил давомида ҳисобланган жарима баллари 12 баллдан ошса, ҳайдовчи камида 6 ойга транспорт бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилинади. Жазони суд тайинлайди.

ЙТҲ жойидан кетиб қолишнинг ҳар қандай ҳолати автоматик равишда 3 йилга ҳуқуқдан маҳрум қилишга олиб келмайди. Бундай жазо фақат ЙТҲ енгил тан жароҳати ёки анча миқдорда моддий зарар келтирган ҳолатдаги муқобил жазолардан бири ҳисобланади.

Жазони ижро этиш ва муддатни ҳисоблаш

Ҳуқуқдан маҳрум қилиш тўғрисидаги қарор ҳайдовчилик гувоҳномасини олиб қўйиш орқали ижро этилади. Шахс қарор чиқарилган кундан бошлаб ҳуқуқдан маҳрум қилинган ҳисобланади.

Агар ҳайдовчи гувоҳномани топширишдан бош тортса, муддат гувоҳнома амалда олиб қўйилган кундан ҳисобланади. Муддатнинг камида ярми ўтган, суд тайинлаган жарима тўланган ва шахс намунали хулқ-атвор кўрсатган ҳолда корхона, муассаса ёки ташкилот маъмурияти судга муддатни қисқартириш ҳақида илтимоснома киритиши мумкин.