Эр ва хотиннинг умумий мулки

Умумий мулк таркиби

Эр-хотиннинг никоҳ давомида орттирган мол-мулки, агар қонун ёки никоҳ шартномасида бошқача қоида белгиланмаган бўлса, уларнинг биргаликдаги умумий мулки ҳисобланади.

Никоҳ қайд этилгунга қадар бўлажак эр-хотиннинг умумий маблағлари ҳисобига олинган мол-мулк ҳам умумий мулк деб ҳисобланиши мумкин.

Умумий мулкка қуйидагилар киради:

меҳнат, тадбиркорлик ва интеллектуал фаолиятдан олинган даромадлар;
пенсия, нафақа ва махсус мақсадга мўлжалланмаган бошқа тўловлар;
кўчар ва кўчмас мол-мулк;
қимматли қоғозлар, пайлар ва омонатлар;
тижорат ташкилотларининг капиталига киритилган улушлар;
никоҳ давомида орттирилган бошқа мол-мулк.

Муҳим: мол-мулк фақат эр ёки хотиндан бирининг номига расмийлаштирилгани унинг шахсий мулки эканини англатмайди. Мол-мулкнинг қайси маблағ ҳисобидан ва қачон олингани аҳамиятга эга.

Даромадга эга бўлмаган турмуш ўртоқнинг ҳуқуқи

Эр ёки хотиндан бири уй-рўзғор ишлари, болалар парвариши билан банд бўлган ёки бошқа узрли сабабларга кўра мустақил даромадга эга бўлмаган тақдирда ҳам умумий мулкка нисбатан тенг ҳуқуққа эга.

Умумий мулкни тасарруф этиш

Эр-хотин умумий мол-мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этишда тенг ҳуқуқларга эга.

Турмуш ўртоқлардан бири ўз номига расмийлаштирилган умумий кўчмас мулкни сотиш, ҳадя қилиш ёки бошқача тарзда тасарруф этиш учун иккинчи тарафнинг нотариал тасдиқланган розилигини олиши шарт.

Бундай розилик олинмаган бўлса, розилик бермаган турмуш ўртоқ битим ҳақида билган ёки билиши лозим бўлган кундан бошлаб бир йил ичида уни суд орқали ҳақиқий эмас деб топишни талаб қилиши мумкин.

Никоҳ шартномасининг таъсири

Эр-хотин никоҳ шартномаси орқали умумий мулкнинг қонуний тартибини ўзгартириб, мол-мулкка нисбатан умумий, улушли ёки алоҳида мулк тартибини белгилаши мумкин.