Келишув битими ва уни расмийлаштириш

Келишув битими тушунчаси

Келишув битими — тарафларнинг ўзаро розилигига асосланган ва суддаги низони тўлиқ ёки қисман ҳал этишга қаратилган ёзма келишув.

Келишув битими:

даъво тартибида юритиладиган ҳар қандай иш бўйича;
биринчи инстанция судида;
апелляция, кассация ёки тафтиш инстанциясида;
суд ҳужжатини ижро этиш жараёнида тузилиши мумкин.

Келишув битими тарафлар уни имзолаган пайтдан эмас, суд томонидан тасдиқланганидан кейин тузилган ҳисобланади.

Муҳим: Келишув битими билан медиатив келишув бир хил тушунча эмас. Келишув битими суд ишларини юритишнинг ҳар қандай босқичида ва ижро жараёнида тузилиши мумкин. Медиатив келишувни судда тасдиқлаш имконияти эса процессуал қонунчиликда белгиланган доира билан чекланади.

Битимнинг шакли ва имзоланиши

Келишув битими ёзма шаклда тузилиб, тарафлар ёки бундай битимни имзолаш ваколати берилган вакиллари томонидан имзоланади.

Вакилнинг келишув битимини тузиш ваколати ишончнома ёки бошқа ваколат берувчи ҳужжатда махсус кўрсатилган бўлиши лозим.

Битим уни тузган шахслар сонидан битта ортиқ нусхада тайёрланади. Ортиқча нусха суд иши материалларига қўшиб қўйилади.

Келишув битимининг мазмуни

Битимда қуйидагилар аниқ кўрсатилиши керак:

тарафлар қабул қилаётган мажбуриятлар;
мажбуриятларни бажариш тартиби;
бажариш муддати;
тўлов миқдори ва тўлов жадвали;
суд харажатларини тақсимлаш тартиби.

Битимда мажбуриятни кечиктириб ёки бўлиб-бўлиб бажариш, талаб қилиш ҳуқуқидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш, қарзни тўлиқ ёки қисман кечиш, қарзни тан олиш ҳамда қонунга зид бўлмаган бошқа шартлар назарда тутилиши мумкин.

Агар суд харажатларини тақсимлаш тартиби кўрсатилмаса, бу масалани суд битимни тасдиқлаш вақтида ҳал қилади.

Иқтисодий суддаги қўшимча талаб

Иқтисодий судда тузиладиган келишув битими бўйича мажбуриятларнинг бажарилиши тарафларнинг кейинги ҳаракатига ёки келиши номаълум бўлган бошқа воқеага боғлаб қўйилиши мумкин эмас.

Масалан, «жавобгар бошқа шахсдан пул олган тақдирдагина қарзни тўлайди» каби шартли мажбурият келишув битимини тасдиқлашга тўсқинлик қилиши мумкин.

Солиқ қарздорлиги бўйича чекловлар

Солиқ органи солиқ қарзини ўз хоҳишига кўра кечириш, унинг қонунчиликда белгиланган миқдорини ўзгартириш ёки қонунда назарда тутилмаган тартибда тўлов муддатини узайтириш ҳақида келишув тузишга ҳақли эмас.

Солиқ қарзини кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб тўлаш фақат солиқ қонунчилигида белгиланган асослар ва ваколатлар доирасида амалга оширилиши мумкин.

Тартиб Фуқаролик процессуал кодексининг 166–169-моддалари ва Иқтисодий процессуал кодексининг 131–134-моддалари билан белгиланади.