Kelishuv bitimi va uni rasmiylashtirish

Kelishuv bitimi tushunchasi

Kelishuv bitimi — taraflarning o‘zaro roziligiga asoslangan va suddagi nizoni to‘liq yoki qisman hal etishga qaratilgan yozma kelishuv.

Kelishuv bitimi:

da’vo tartibida yuritiladigan har qanday ish bo‘yicha;
birinchi instantsiya sudida;
apellyatsiya, kassatsiya yoki taftish instantsiyasida;
sud hujjatini ijro etish jarayonida tuzilishi mumkin.

Kelishuv bitimi taraflar uni imzolagan paytdan emas, sud tomonidan tasdiqlanganidan keyin tuzilgan hisoblanadi.

Muhim: Kelishuv bitimi bilan mediativ kelishuv bir xil tushuncha emas. Kelishuv bitimi sud ishlarini yuritishning har qanday bosqichida va ijro jarayonida tuzilishi mumkin. Mediativ kelishuvni sudda tasdiqlash imkoniyati esa protsessual qonunchilikda belgilangan doira bilan cheklanadi.

Bitimning shakli va imzolanishi

Kelishuv bitimi yozma shaklda tuzilib, taraflar yoki bunday bitimni imzolash vakolati berilgan vakillari tomonidan imzolanadi.

Vakilning kelishuv bitimini tuzish vakolati ishonchnoma yoki boshqa vakolat beruvchi hujjatda maxsus ko‘rsatilgan bo‘lishi lozim.

Bitim uni tuzgan shaxslar sonidan bitta ortiq nusxada tayyorlanadi. Ortiqcha nusxa sud ishi materiallariga qo‘shib qo‘yiladi.

Kelishuv bitimining mazmuni

Bitimda quyidagilar aniq ko‘rsatilishi kerak:

taraflar qabul qilayotgan majburiyatlar;
majburiyatlarni bajarish tartibi;
bajarish muddati;
to‘lov miqdori va to‘lov jadvali;
sud xarajatlarini taqsimlash tartibi.

Bitimda majburiyatni kechiktirib yoki bo‘lib-bo‘lib bajarish, talab qilish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish, qarzni to‘liq yoki qisman kechish, qarzni tan olish hamda qonunga zid bo‘lmagan boshqa shartlar nazarda tutilishi mumkin.

Agar sud xarajatlarini taqsimlash tartibi ko‘rsatilmasa, bu masalani sud bitimni tasdiqlash vaqtida hal qiladi.

Iqtisodiy suddagi qo‘shimcha talab

Iqtisodiy sudda tuziladigan kelishuv bitimi bo‘yicha majburiyatlarning bajarilishi taraflarning keyingi harakatiga yoki kelishi noma’lum bo‘lgan boshqa voqeaga bog‘lab qo‘yilishi mumkin emas.

Masalan, «javobgar boshqa shaxsdan pul olgan taqdirdagina qarzni to‘laydi» kabi shartli majburiyat kelishuv bitimini tasdiqlashga to‘sqinlik qilishi mumkin.

Soliq qarzdorligi bo‘yicha cheklovlar

Soliq organi soliq qarzini o‘z xohishiga ko‘ra kechirish, uning qonunchilikda belgilangan miqdorini o‘zgartirish yoki qonunda nazarda tutilmagan tartibda to‘lov muddatini uzaytirish haqida kelishuv tuzishga haqli emas.

Soliq qarzini kechiktirish yoki bo‘lib-bo‘lib to‘lash faqat soliq qonunchiligida belgilangan asoslar va vakolatlar doirasida amalga oshirilishi mumkin.

Tartib Fuqarolik protsessual kodeksining 166–169-moddalari va Iqtisodiy protsessual kodeksining 131–134-moddalari bilan belgilanadi.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar