Ишончномаларни тасдиқлаш

Ишончнома тушунчаси

Ишончнома — бир шахснинг ишонч билдирувчи сифатида бошқа шахсга — вакилга учинчи шахслар олдида унинг номидан ҳаракат қилиш учун берадиган ёзма ваколатидир.

Ишончнома бир ёки бир нечта шахс номидан бир ёки бир нечта вакилга берилиши мумкин.

Нотариал тасдиқлаш талаб қилинадиган ҳолатлар

Қуйидаги ишончномалар нотариал тасдиқланиши керак:

нотариал шаклда тузилиши талаб қилинадиган битимни амалга ошириш учун берилган ишончнома;
кўчмас мулкни тасарруф этишга оид ишончнома;
автомототранспорт воситасини тасарруф этишга оид ишончнома;
ваколатни бошқа шахсга ишониб топшириш тартибида бериладиган ишончнома;
қонунчиликда тўғридан-тўғри назарда тутилган бошқа ишончномалар.

Айрим ишончномалар қонунчиликда белгиланган мансабдор шахслар томонидан тасдиқланганда нотариал ишончномага тенглаштирилади.

Ишончнома бериш тартиби

Ишончнома берувчи нотариусга шахсан мурожаат қилади. Унинг шахси ва муомала лаёқати паспорт, ID-карта ёки бошқа амал қилувчи ҳужжат асосида текширилади.

Ишончнома олаётган вакилнинг нотариус ҳузурида шахсан иштирок этиши, одатда, талаб қилинмайди. Бироқ унинг фамилияси, исми, отасининг исми, ЖШШИРи ва бошқа идентификация маълумотлари тўғри кўрсатилиши шарт.

Юридик шахс номидан ишончнома берилганда раҳбар ёки бошқа вакилнинг ваколати ҳамда юридик шахснинг тегишли қарори текширилади.

Ишончномадаги ваколатлар

Ишончномада:

вакил амалга ошириши мумкин бўлган ҳаракатлар;
мол-мулк ёки битим ҳақидаги маълумотлар;
ишончноманинг амал қилиш муддати;
ваколатларни бошқа шахсга бериш ҳуқуқи;
зарур чекловлар аниқ кўрсатилиши лозим.

Муҳим: ишончномада кўрсатилмаган ваколатни вакил амалга ошира олмайди. Умумий ифодалар мулкни сотиш, ҳадя қилиш ёки гаровга қўйиш ҳуқуқини автоматик равишда бермайди.

Ишончноманинг муддати

Фуқаролик кодексига кўра:

ишончнома кўпи билан уч йилга берилади;
муддат кўрсатилмаса, у берилган кундан бошлаб бир йил амал қилади;
берилган сана кўрсатилмаган ишончнома ҳақиқий эмас.

Ўзбекистондан ташқарида ҳаракатларни амалга ошириш учун нотариус тасдиқлаган ва муддати кўрсатилмаган ишончнома уни берган шахс бекор қилгунига қадар амал қилиши мумкин.

Ваколатни бошқа шахсга бериш

Вакил ҳаракатларни шахсан амалга ошириши шарт. Ваколатни бошқа шахсга беришга:

асосий ишончномада бундай ҳуқуқ кўрсатилган бўлса;
ишонч билдирувчининг манфаатларини ҳимоя қилиш учун вазият шуни тақозо этса йўл қўйилади.

Қайта ишониб топшириш ишончномаси асосий ишончномадан кенг ваколат бериши ёки ундан узоқ муддат амал қилиши мумкин эмас.

Электрон хизматлар

Нотариус қабулига ёзилиш ва айрим ишончномаларни электрон тартибда расмийлаштириш учун E-notarius портали ёки Ягона интерактив давлат хизматлари порталидан фойдаланиш мумкин.

Электрон шаклда расмийлаштириш имконияти ишончноманинг тури ва тегишли хизматнинг ахборот тизимида мавжудлигига боғлиқ.

Ишончномани бекор қилиш

Ишончнома берган шахс уни исталган вақтда бекор қилишга, вакил эса ваколатлардан воз кечишга ҳақли. Ишончнома бекор қилинганда ишонч билдирувчи вакилни ва вакил ҳаракат қилиши лозим бўлган учинчи шахсларни хабардор қилиши керак.

Ишончнома, шунингдек:

амал қилиш муддати тугаганда;
ишонч билдирувчи ёки вакил вафот этганда;
юридик шахс тугатилганда;
қонунчиликда белгиланган бошқа ҳолларда бекор бўлади.

Тўловлар

Давлат божи ишончноманинг тури ва кимга берилаётганига қараб ҳисобланади. Масалан:

бошқа турдаги ишончномалар учун — БҲМнинг 10 фоизи;
кўчмас мулкни тасарруф этиш ишончномаси яқин қариндошга берилса — БҲМнинг 25 фоизи, бошқа шахсга — БҲМнинг 50 фоизи;
автомототранспорт воситасига оид ишончнома учун қонунда алоҳида ставкалар белгиланган.

Ставкалар «Давлат божи тўғрисида»ги Қонунда, расмийлаштириш тартиби эса Вазирлар Маҳкамасининг 726-сон қарорида белгиланган.