Ҳаётий мисоллар

Ҳомиладор хотин билан ажрашиш

Д. ва унинг хотини беш ойдан буён бирга яшамайди. Хотини ҳомиладор бўлгани сабабли Д. никоҳни суд орқали бекор қилишга қарор қилди.

Ечим: Оила кодексининг 39-моддасига кўра, эр хотинининг ҳомиладорлиги вақтида ва бола туғилганидан кейин бир йил мобайнида хотинининг розилигисиз никоҳдан ажратиш тўғрисида иш қўзғатишга ҳақли эмас.

Муҳим: мазкур чеклов хотиннинг ўзи никоҳдан ажратишни талаб қилишига ёки ажрашишга розилик беришига тўсқинлик қилмайди.

Алоҳида яшаётган отанинг болалар билан кўришиши

К. никоҳдан ажрашганидан кейин икки нафар фарзанди онаси билан қолди. Она отанинг болалар билан учрашишига йўл қўймай қўйди.

Ечим: боладан алоҳида яшаётган ота бола билан кўришиш, унинг тарбиясида иштирок этиш ва таълим олишига оид масалаларни ҳал қилишда қатнашиш ҳуқуқига эга. Болалар билан бирга яшаётган ота ёки она, агар учрашув боланинг жисмоний ва руҳий соғлиғига ёки ахлоқий камолотига зарар етказмаса, бундай мулоқотга қаршилик қилмаслиги керак.

Ота-она учрашувларнинг вақти, давомийлиги ва тартибини белгиловчи ёзма келишув тузиши мумкин. Келишувга эришилмаса, низо васийлик ва ҳомийлик органи иштирокида суд томонидан ҳал қилинади.

Боланинг энг устун манфаатлари ва фикри суд томонидан биринчи навбатда ҳисобга олинади.

Ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахснинг алимент тўлаши

Т. суд қарори билан ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинди. Шундан кейин у боласига алимент тўлаш мажбурияти ҳам бекор бўлган деб ҳисоблади.

Ечим: ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш шахсни боласига таъминот бериш мажбуриятидан озод қилмайди. Суд ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш тўғрисидаги ишни кўраётганда бола учун алимент ундириш масаласини ҳам ҳал қилади.

Ота-оналик ҳуқуқи бекор қилиниши мумкин, аммо болани таъминлаш мажбурияти сақланиб қолади.

Бобо ва бувидан таъминот ундириш

М. уч нафар вояга етмаган фарзанди билан яшайди. Болаларнинг отаси озодликдан маҳрум этилган ва фарзандларига етарли таъминот бера олмайди. Болаларнинг бобо ва бувиси эса етарли маблағга эга.

Ечим: Оила кодексининг 123-моддасига мувофиқ, ота-онаси йўқ ёки улардан таъминот олиш имконияти бўлмаган вояга етмаган невараларни таъминлаш мажбурияти етарли маблағга эга бобо ва буви зиммасига суд томонидан юклатилиши мумкин.

Бунда отанинг жазони ўтаётгани ўз-ўзидан бобо ва бувидан алимент ундириш учун етарли эмас. Суд болаларнинг ота-онасидан амалда таъминот олиш имконини, тарафларнинг моддий ва оилавий аҳволини ҳамда бошқа муҳим ҳолатларни баҳолайди.

Ажрашганда тўй харажатларини қайтариш

Б. никоҳдан ажрашиш пайтида тўйнинг асосий харажатларини ўзи тўлаганини билдириб, уларнинг барчасини турмуш ўртоғидан ундиришни сўради.

Ечим: тўйни ўтказиш учун қилинган харажатлар никоҳ бекор қилингани сабабли автоматик равишда иккинчи тарафдан ундирилмайди. Никоҳдан ажратиш иши доирасида суд тўй харажатларини эр-хотиннинг умумий мол-мулки каби тақсимламайди.

Агар муайян пул ёки мол-мулк иккинчи тарафга қарз, омонат ёки бошқа мустақил фуқаролик мажбурияти асосида берилган бўлса, тегишли далиллар мавжудлигида алоҳида талаб қўйилиши мумкин.

Тўйга ихтиёрий сарфланган маблағ билан ҳужжатлар асосида берилган қарз бир хил ҳуқуқий тушунча эмас.