Ҳуқуқий маслаҳат - бепул, тезкор, ҳаммага!

  • 19001 марта ўқилди

1. Банк кассасидан олган пулда камомад чиқса нима қилиш керак?

Вазият: Фуқаро банк кассасидан катта миқдорда нақд пул олди. Шошилгани учун пулни банкда қайта санамади. Уйига бориб санаганда айрим дасталарда пул камлигини аниқлади.

Банк кассасидан нақд пул олган шахс кассадан узоқлашмасдан олинган суммани ҳужжатда кўрсатилган сумма билан таққослаши, боғлам ва дасталарни текшириши лозим. Тўлиқ бўлмаган банкноталар дастаси банк кассирининг кузатуви остида бирма-бир қайта саналади.

Мижоз пулни махсус ажратилган жойда банк касса ходими кузатуви остида бирма-бир қайта санаши ҳам мумкин.

Агар мижоз пулни банк ходими кузатуви остида қайта санамаган ёки пулни олгач чиқим кассасидан узоқлашган бўлса, камомад ҳақидаги эътироз, қоида тариқасида, қаноатлантирилмайди. Бироқ банк раҳбари камомад ҳақидаги аризани ҳар қандай ҳолатда ҳам ўрганиши шарт. Агар банкда ҳақиқатан касса хатоси бўлгани тасдиқланса, уни бартараф этиш чоралари кўрилади.

Эслатма: катта миқдорда нақд пул олаётганда уни банкдан чиқиб кетишдан олдин текшириш энг муҳим амалий қоидадир.

2. Ранги учган ёки шикастланган доллар банкнотаси билан нима қилиш мумкин?

Вазият: Фуқаро узоқ вақт сақлаган АҚШ доллари банкноталарининг ранги ўзгарганини пайқади ва уларни банкда алмаштириш мумкинми, деб сўрамоқда.

Амалдаги Қоидаларга кўра банкнотанинг дастлабки ранги ўзгарган ёки ранги ўчган бўлса, у муомалага яроқсиз банкноталар қаторига киритилади.

Бу банк бундай банкнотани умуман қабул қилмайди дегани эмас. Банклар:

  • шикастланган, аммо муомалага яроқли банкноталар билан валюта айирбошлаш операцияларини амалга оширишни;
  • муомалага яроқсиз банкноталарни инкассога қабул қилишни рад этиши мумкин эмас.

Инкассо — муомалага яроқсиз чет эл валютасидаги банкнотани унинг қийматини белгиланган банк тартиби орқали ундириш учун қабул қилиш усули.

Банкнотанинг оддий сийқаланиши ёки айрим майда шикастланишлари уни автоматик равишда яроқсиз қилмайди. Шикастланиш даражаси Қоидалардаги мезонлар асосида баҳоланади.

3. Ипотекага қўйилган уйни сақлаш учун ким жавобгар?

Вазият: Фуқаро уйни ипотека асосида гаровга қўймоқчи ва гаровдаги уй шикастланса ёки нобуд бўлса, ким жавоб беришини билмоқчи.

Ипотекага қўювчи гаровдаги мол-мулкдан белгиланган мақсадда фойдаланишга ҳақли, бироқ уни лозим даражада асраш, зарур жорий таъмирни ўз вақтида амалга ошириш ва мол-мулкни қонунга хилоф тажовузлардан ҳимоя қилиш учун чоралар кўриши шарт.

Мол-мулкнинг йўқолиши, шикастланиши ёки ҳолати ёмонлашиши хавфи пайдо бўлса, ипотекага олувчини бу ҳақда ўз вақтида ёзма равишда хабардор қилиш керак.

Агар ипотекага қўювчи мол-мулкдан фойдаланиш ва уни сақлаш қоидаларини қўпол равишда бузса ва бу мол-мулкнинг йўқолиши ёки шикастланиши хавфини келтириб чиқарса, суғурта мажбуриятини бузса ёки ипотекага олувчининг текширувига асоссиз тўсқинлик қилса, ипотекага олувчи мажбуриятни муддатидан олдин бажаришни талаб қилиши мумкин.

Агар шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, гаровдаги мол-мулкнинг тасодифан нобуд бўлиши ёки шикастланиши хавфи ипотекага қўювчининг зиммасида бўлади.

Агар мол-мулк йўқолса ёки ипотека таъминотини жиддий ёмонлаштирадиган даражада шикастланса, ипотекага олувчи мажбуриятнинг муддатидан олдин бажарилишини талаб қилиши мумкин. Бироқ тарафлар мол-мулкни тиклаш ёки алмаштириш ҳақида келишган ва ипотекага қўювчи бу келишувни лозим даражада бажараётган бўлса, бундай талаб қўлланилмайди.

Chat