Vaziyat: Fuqaro bank kassasidan katta miqdorda naqd pul oldi. Shoshilgani uchun pulni bankda qayta sanamadi. Uyiga borib sanaganda ayrim dastalarda pul kamligini aniqladi.
Bank kassasidan naqd pul olgan shaxs kassadan uzoqlashmasdan olingan summani hujjatda ko‘rsatilgan summa bilan taqqoslashi, bog‘lam va dastalarni tekshirishi lozim. To‘liq bo‘lmagan banknotalar dastasi bank kassirining kuzatuvi ostida birma-bir qayta sanaladi.
Mijoz pulni maxsus ajratilgan joyda bank kassa xodimi kuzatuvi ostida birma-bir qayta sanashi ham mumkin.
Agar mijoz pulni bank xodimi kuzatuvi ostida qayta sanamagan yoki pulni olgach chiqim kassasidan uzoqlashgan bo‘lsa, kamomad haqidagi e’tiroz, qoida tariqasida, qanoatlantirilmaydi. Biroq bank rahbari kamomad haqidagi arizani har qanday holatda ham o‘rganishi shart. Agar bankda haqiqatan kassa xatosi bo‘lgani tasdiqlansa, uni bartaraf etish choralari ko‘riladi.
Eslatma: katta miqdorda naqd pul olayotganda uni bankdan chiqib ketishdan oldin tekshirish eng muhim amaliy qoidadir.
Vaziyat: Fuqaro uzoq vaqt saqlagan AQSh dollari banknotalarining rangi o‘zgarganini payqadi va ularni bankda almashtirish mumkinmi, deb so‘ramoqda.
Amaldagi Qoidalarga ko‘ra banknotaning dastlabki rangi o‘zgargan yoki rangi o‘chgan bo‘lsa, u muomalaga yaroqsiz banknotalar qatoriga kiritiladi.
Bu bank bunday banknotani umuman qabul qilmaydi degani emas. Banklar:
Inkasso — muomalaga yaroqsiz chet el valyutasidagi banknotani uning qiymatini belgilangan bank tartibi orqali undirish uchun qabul qilish usuli.
Banknotaning oddiy siyqalanishi yoki ayrim mayda shikastlanishlari uni avtomatik ravishda yaroqsiz qilmaydi. Shikastlanish darajasi Qoidalardagi mezonlar asosida baholanadi.
Vaziyat: Fuqaro uyni ipoteka asosida garovga qo‘ymoqchi va garovdagi uy shikastlansa yoki nobud bo‘lsa, kim javob berishini bilmoqchi.
Ipotekaga qo‘yuvchi garovdagi mol-mulkdan belgilangan maqsadda foydalanishga haqli, biroq uni lozim darajada asrash, zarur joriy ta’mirni o‘z vaqtida amalga oshirish va mol-mulkni qonunga xilof tajovuzlardan himoya qilish uchun choralar ko‘rishi shart.
Mol-mulkning yo‘qolishi, shikastlanishi yoki holati yomonlashishi xavfi paydo bo‘lsa, ipotekaga oluvchini bu haqda o‘z vaqtida yozma ravishda xabardor qilish kerak.
Agar ipotekaga qo‘yuvchi mol-mulkdan foydalanish va uni saqlash qoidalarini qo‘pol ravishda buzsa va bu mol-mulkning yo‘qolishi yoki shikastlanishi xavfini keltirib chiqarsa, sug‘urta majburiyatini buzsa yoki ipotekaga oluvchining tekshiruviga asossiz to‘sqinlik qilsa, ipotekaga oluvchi majburiyatni muddatidan oldin bajarishni talab qilishi mumkin.
Agar shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, garovdagi mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lishi yoki shikastlanishi xavfi ipotekaga qo‘yuvchining zimmasida bo‘ladi.
Agar mol-mulk yo‘qolsa yoki ipoteka ta’minotini jiddiy yomonlashtiradigan darajada shikastlansa, ipotekaga oluvchi majburiyatning muddatidan oldin bajarilishini talab qilishi mumkin. Biroq taraflar mol-mulkni tiklash yoki almashtirish haqida kelishgan va ipotekaga qo‘yuvchi bu kelishuvni lozim darajada bajarayotgan bo‘lsa, bunday talab qo‘llanilmaydi.