Жиноят иши иштирокчиси бўлган боланинг ҳуқуқлари

Барча болалар учун умумий кафолатлар

Жиноят процессида иштирок этаётган болага:

жисмоний ёки руҳий тазйиқ ўтказиш;
уни кўрсатма беришга мажбурлаш;
айбини тан олишга мажбурлаш;
шаъни ва қадр-қимматини камситиш;
қонунга хилоф таҳдид ёки зўравонлик қўллаш тақиқланади.

Болага унинг процессуал ҳуқуқлари ёши ва тушуниш даражасига мос, содда тилда тушунтирилиши керак.

Ҳеч ким ўзига ва яқин қариндошларига қарши гувоҳлик беришга мажбур эмас. Боланинг сукут сақлаши унинг айбдорлигини тасдиқламайди.

Гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи бола

Вояга етмаган гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчига доир ишда ҳимоячининг иштироки мажбурий. Боланинг ёки унинг қонуний вакилининг ҳимоячидан воз кечиши юридик кучга эга эмас.

Бола:

нимада гумон ёки айб қўйилаётганини билиш;
адвокат билан холи ва махфий учрашиш;
кўрсатма беришдан бош тортиш;
далиллар тақдим этиш;
илтимоснома ва раддиялар билдириш;
таржимон хизматидан фойдаланиш;
қарорлар устидан шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Қонуний вакил процессуал ҳаракатларда иштирок этади, аммо у болага босим ўтказиши ёки иш бўйича ҳақиқатни аниқлашга тўсқинлик қилиши мумкин эмас.

Гувоҳ ёки жабрланувчи болани сўроқ қилиш

Вояга етмаган гувоҳ ёки жабрланувчи унинг қонуний вакили ёки катта ёшдаги яқин қариндоши, педагог ва (ёки) психолог ёхуд жабрланувчининг вакили иштирокида сўроқ қилинади.

Педагог ёки психологни жалб қилиш:

қонуний вакилнинг;
катта ёшдаги яқин қариндошнинг;
жабрланувчи вакилининг илтимосига;
суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки суднинг ташаббусига кўра амалга оширилади.

Сўроқнинг энг кўп давомийлиги

Бир кун давомида вояга етмаган гувоҳ ёки жабрланувчини сўроқ қилиш:

7 ёшгача — танаффуссиз 30 дақиқадан, жами 1 соатдан;
7 ёшдан 14 ёшгача — танаффуссиз 1 соатдан, жами 2 соатдан;
14 ёшдан 18 ёшгача — танаффуссиз 2 соатдан, жами 4 соатдан ошмаслиги керак.

Сўроқ давомийлиги фақат юқори чегаралар билан эмас, боланинг соғлиғи, руҳий ҳолати ва чарчаш даражаси билан ҳам белгиланади. Зарур бўлса, сўроқ олдинроқ тўхтатилиши шарт.

Жинсий эркинликка қарши жиноятлар, одам савдоси ва боланинг манфаатлари талаб қиладиган бошқа ҳолларда сўроқ махсус жиҳозланган хонада аудио ва видео қайддан фойдаланган ҳолда ўтказилиши мумкин.