Jinoyat ishi ishtirokchisi bo‘lgan bolaning huquqlari

Barcha bolalar uchun umumiy kafolatlar

Jinoyat protsessida ishtirok etayotgan bolaga:

jismoniy yoki ruhiy tazyiq o‘tkazish;
uni ko‘rsatma berishga majburlash;
aybini tan olishga majburlash;
sha’ni va qadr-qimmatini kamsitish;
qonunga xilof tahdid yoki zo‘ravonlik qo‘llash taqiqlanadi.

Bolaga uning protsessual huquqlari yoshi va tushunish darajasiga mos, sodda tilda tushuntirilishi kerak.

Hech kim o‘ziga va yaqin qarindoshlariga qarshi guvohlik berishga majbur emas. Bolaning sukut saqlashi uning aybdorligini tasdiqlamaydi.

Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi bola

Voyaga etmagan gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchiga doir ishda himoyachining ishtiroki majburiy. Bolaning yoki uning qonuniy vakilining himoyachidan voz kechishi yuridik kuchga ega emas.

Bola:

nimada gumon yoki ayb qo‘yilayotganini bilish;
advokat bilan xoli va maxfiy uchrashish;
ko‘rsatma berishdan bosh tortish;
dalillar taqdim etish;
iltimosnoma va raddiyalar bildirish;
tarjimon xizmatidan foydalanish;
qarorlar ustidan shikoyat qilish huquqiga ega.

Qonuniy vakil protsessual harakatlarda ishtirok etadi, ammo u bolaga bosim o‘tkazishi yoki ish bo‘yicha haqiqatni aniqlashga to‘sqinlik qilishi mumkin emas.

Guvoh yoki jabrlanuvchi bolani so‘roq qilish

Voyaga etmagan guvoh yoki jabrlanuvchi uning qonuniy vakili yoki katta yoshdagi yaqin qarindoshi, pedagog va (yoki) psixolog yoxud jabrlanuvchining vakili ishtirokida so‘roq qilinadi.

Pedagog yoki psixologni jalb qilish:

qonuniy vakilning;
katta yoshdagi yaqin qarindoshning;
jabrlanuvchi vakilining iltimosiga;
surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudning tashabbusiga ko‘ra amalga oshiriladi.

So‘roqning eng ko‘p davomiyligi

Bir kun davomida voyaga etmagan guvoh yoki jabrlanuvchini so‘roq qilish:

7 yoshgacha — tanaffussiz 30 daqiqadan, jami 1 soatdan;
7 yoshdan 14 yoshgacha — tanaffussiz 1 soatdan, jami 2 soatdan;
14 yoshdan 18 yoshgacha — tanaffussiz 2 soatdan, jami 4 soatdan oshmasligi kerak.

So‘roq davomiyligi faqat yuqori chegaralar bilan emas, bolaning sog‘lig‘i, ruhiy holati va charchash darajasi bilan ham belgilanadi. Zarur bo‘lsa, so‘roq oldinroq to‘xtatilishi shart.

Jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlar, odam savdosi va bolaning manfaatlari talab qiladigan boshqa hollarda so‘roq maxsus jihozlangan xonada audio va video qayddan foydalangan holda o‘tkazilishi mumkin.