Ота-онанинг вояга етмаган болаларига таъминот бериш мажбурияти (алимент)

Болани таъминлаш — ота-онанинг тенг мажбурияти

Ота ва она вояга етмаган болаларини таъминлашда тенг мажбуриятларга эга. Никоҳ бекор қилингани, ота-онанинг алоҳида яшаши ёки ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилингани болага таъминот бериш мажбуриятини бекор қилмайди.

Алимент:

ота-онанинг ўзаро келишуви асосида ихтиёрий тўланиши;
нотариал тасдиқланган алимент келишуви асосида ундирилиши;
суд буйруғи ёки суд қарори бўйича мажбурий ундирилиши мумкин.

Нотариал тасдиқланган алимент келишуви ижро ҳужжати кучига эга. Келишувда белгиланган таъминот миқдори боланинг манфаатларини камситмаслиги керак.

Алимент миқдори

Келишув мавжуд бўлмаса, суд ҳар ойда ота-онанинг иш ҳақи ва бошқа даромадидан:

бир бола учун — тўртдан бир қисм;
икки бола учун — учдан бир қисм;
уч ва ундан ортиқ бола учун — ярми миқдорида алимент ундириши мумкин.

Тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволи ҳамда бошқа аҳамиятли ҳолатлар инобатга олиниб, мазкур улушлар суд томонидан камайтирилиши ёки кўпайтирилиши мумкин.

Ҳар бир бола учун алимент қонунчиликда белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 26,5 фоизидан кам бўлмаслиги керак.

2026 йил 21 август ҳолатига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 1 271 000 сўм бўлгани сабабли, бир бола учун алиментнинг энг кам миқдори 336 815 сўмни ташкил қилади.

Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори ўзгарса, алиментнинг ушбу энг кам чегараси ҳам қайта ҳисобланади.

Қатъий суммада алимент

Агар алимент тўлаши шарт бўлган шахснинг даромади:

доимий бўлмаса ёки тез-тез ўзгарса;
қисман натура шаклида олинса;
чет эл валютасида олинса;
расман тасдиқланган даромади мавжуд бўлмаса;
даромаддан улуш ундириш боланинг манфаатларига жиддий зарар етказса, суд алиментни ҳар ой тўланадиган қатъий пул суммасида ёки бир вақтнинг ўзида улуш ва қатъий сумма шаклида белгилаши мумкин.

Судга ким мурожаат қилиши мумкин

Алимент ундириш тўғрисида:

бола билан яшаётган ота ёки она;
васий ёки ҳомий;
болани жойлаштирган муассаса;
қонунда белгиланган ҳолларда васийлик ва ҳомийлик органи судга мурожаат қилиши мумкин.

Алимент ундириш тўғрисидаги талаб бўйича давлат божи масаласи қонунчиликда белгиланган имтиёзлар асосида ҳал қилинади.