Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция

Конвенциянинг мақсади ва мақоми

Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция БМТ Бош Ассамблеясининг 1952 йил 20 декабрдаги 640 (VII)-сон резолюцияси асосида қабул қилинган.

Ўзбекистон Конвенцияга Олий Мажлиснинг 1997 йил 30 августдаги қарори асосида қўшилган. Конвенция Ўзбекистон учун 1997 йил 28 декабрда кучга кирган.

Конвенциянинг асосий мақсади — аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлардан эркаклар билан тенг ва ҳеч қандай камситишсиз фойдаланишини таъминлаш.

Сиёсий ҳуқуқлардан фойдаланишда шахснинг жинси сайлаш, сайланиш ёки давлат хизматига кириш ҳуқуқини чеклаш учун асос бўла олмайди.

Аёлларнинг сайлаш ва сайланиш ҳуқуқи

Конвенцияга мувофиқ, аёллар:

барча сайловлар ва референдумларда эркаклар билан тенг шароитларда овоз бериш;
қонунчиликда белгиланган сайланадиган давлат органларига номзодини қўйиш;
сайловда ғолиб бўлган тақдирда тегишли лавозимни эгаллаш;
сиёсий партиялар, жамоат бирлашмалари ва фуқаролик жамияти институтлари фаолиятида иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Сайлов ҳуқуқларини амалга оширишда аёлларга нисбатан алоҳида чеклов, асоссиз талаб ёки тўсқинлик белгилашга йўл қўйилмайди.

Давлат хизматида тенг иштирок

Аёллар эркаклар билан тенг шароитларда:

давлат фуқаролик хизмати лавозимларини эгаллаш;
давлат ва жамоат вазифаларини бажариш;
очиқ танловларда иштирок этиш;
касбий малакасига мувофиқ раҳбарлик лавозимларига тайинланиш ҳуқуқига эга.

Лавозимга қабул қилиш, хизмат бўйича кўтарилиш ва меҳнатга ҳақ тўлашда қарорлар касбий билим, малака, тажриба ва иш натижаларига асосланиши керак.

Ўзбекистондаги кафолатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилигини кафолатлайди. Фуқаролар давлат ва жамият ишларини бошқаришда бевосита ҳамда ўз вакиллари орқали иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Ўзбекистон Республикасининг Сайлов кодекси фуқароларнинг жинси ва бошқа ҳолатларидан қатъи назар тенг сайлов ҳуқуқини белгилайди. «Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида»ги Қонун эса давлат хизмати, сайлов ва сиёсий фаолиятда гендер тенглик кафолатларини мустаҳкамлайди.

Сиёсий ҳуқуқи бузилган шахс сайлов комиссиясига, юқори турувчи органга ёки судга мурожаат қилиши мумкин. Мурожаатда ҳуқуқбузарлик ҳолати ва уни тасдиқловчи далилларни кўрсатиш лозим.