Ҳуқуқий маслаҳат - бепул, тезкор, ҳаммага!
Жиноятчиликнинг олдини олиш ва жиноий одил судлов соҳасида хотин-қизларга нисбатан зўравонликни бартараф этиш бўйича янгиланган намунавий стратегиялар ва амалий чоралар
- 13693 марта ўқилди
Ҳужжатнинг мақсади ва мақоми
Жиноятчиликнинг олдини олиш ва жиноий одил судлов соҳасида хотин-қизларга нисбатан зўравонликни бартараф этиш бўйича янгиланган намунавий стратегиялар ва амалий чоралар БМТ Бош Ассамблеясининг 65/228-сон резолюцияси билан қабул қилинган.
Ушбу ҳужжат давлатларга хотин-қизларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, уни аниқлаш, барвақт тўхтатиш, айбдорларни жавобгарликка тортиш ва жабрланувчиларни ҳимоя қилиш бўйича тавсиялар беради.
Намунавий стратегиялар халқаро шартнома эмас ва фуқаролар учун бевосита ҳуқуқ ёки мажбуриятларни белгиламайди. Улар давлатлар учун қонунчилик, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолияти ва жабрланувчиларга ёрдам кўрсатиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган халқаро стандарт ҳисобланади.
Муҳим: урф-одат, анъана, диний қараш, «оила шаъни» ёки жабрланувчининг хатти-ҳаракатлари хотин-қизларга нисбатан зўравонликни оқлаш учун асос бўла олмайди.
Жиноятчиликнинг олдини олиш ва жавобгарлик
Давлатларга зўравонликнинг барча шаклларини қонунчиликда аниқ белгилаш, қилмишнинг оғирлигига мос жавобгарлик чораларини назарда тутиш ҳамда ишни кўриб чиқишда жабрланувчининг хавфсизлигини устувор ҳисоблаш тавсия этилади.
Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар:
- зўравонлик ҳақидаги хабарларни тезкор рўйхатга олиши ва текшириши;
- такрорий зўравонлик хавфини баҳолаши;
- жабрланувчи ва унинг фарзандлари хавфсизлигини таъминлаши;
- далилларни тўплаш масъулиятини фақат жабрланувчининг зиммасига юкламаслиги;
- жабрланувчини айблашга ёки қайта руҳий жароҳат етказишга йўл қўймаслиги керак.
Оилавий ёки маиший муносабатлар мавжудлиги зўравонлик ҳолатини «шахсий масала» сифатида баҳолашга асос бўлмайди.
Жабрланувчиларни ҳимоя қилиш
Жабрланувчиларга махфийлик, хавфсиз жой, тиббий ва психологик ёрдам, ижтимоий хизматлар, ҳуқуқий маслаҳат ва судда ҳимояланиш имконияти таъминланиши лозим.
Ўзбекистонда «Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонун жабрланувчининг ваколатли органларга ёки судга мурожаат қилиш, бепул ҳуқуқий, ижтимоий, психологик ва тиббий ёрдам олиш ҳамда ҳимоя ордери берилишини талаб қилиш ҳуқуқларини белгилайди.
Ҳимоя ордери зўравонлик содир этган ёки уни содир этиш хавфини туғдираётган шахсга нисбатан муайян чекловлар ўрнатиш имконини беради. Зарур ҳолларда унинг амал қилиш муддати қонунда белгиланган тартибда суд томонидан узайтирилиши мумкин.
Миллий қонунчиликдаги жавобгарлик
2023 йил 11 апрелдаги ЎРҚ-829-сон Қонун билан хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш чоралари кучайтирилди. Жумладан, оилавий (маиший) зўравонлик учун маъмурий ва жиноий жавобгарлик белгиланди, шаҳвоний шилқимлик ва бошқа ҳуқуқбузарликларга нисбатан ҳуқуқий чоралар такомиллаштирилди.
Зўравонликдан жабрланган шахснинг мурожаат қилмаганлиги ёки аввал мурожаатини қайтариб олганлиги янги хавф ҳақидаги хабарни текширмаслик учун автоматик асос бўлмайди.
Тизимли ҳамкорлик ва профилактика
Зўравонликка қарши курашиш ички ишлар органлари билангина чекланмайди. Судлар, прокуратура, соғлиқни сақлаш ва таълим муассасалари, ижтимоий хизматлар, маҳаллий органлар ҳамда нодавлат ташкилотлар ўзаро ҳамкорлик қилиши зарур.
Профилактика чоралари гендер стереотипларини камайтириш, аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, мутахассисларни тайёрлаш, ишончли статистика юритиш ва хавф гуруҳлари билан манзилли ишлашни қамраб олади.
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/ijtimoiy.png)
/2222.png)
/11.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/13.png)
/gender.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/19.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/2.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/9.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/12.png)
/4.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/vatandoshlar%2010.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/Informatization%202.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/saldatkui.png)
/vote%202%20%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%8F.png)
/6.png)
/3.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/8.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/transport.png){kind=spacer}
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/Green_Right_Arrow_Transparent_PNG_Clip_Art_Image.png){kind=spacer}
/Tamojni.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/17.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/7.png)
/construction.png)
/%D0%91%D0%B5%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9-1.png)
/YXk.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/14.png)
/travl%203.png)
/tree.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/Sport_madad.png)
/Informatization.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/5.png)
/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0%20(3)/vatandoshlar%2012.png)
