24/7 ҳуқуқий маслаҳат

Шрифт ўлчами

  • A
  • A
  • A

Кўриниш

A
A
A

Ҳуқуқий маслаҳат - бепул, тезкор, ҳаммага!

Ҳаётий мисоллар

  • 31002 марта ўқилди

1-ҳаётий мисол. Қиз болага муайян мутахассисликни танлаш тавсия этилмади

Мадина техника йўналишидаги олий таълим муассасасига ҳужжат топширмоқчи. Унга ушбу касб «асосан эркакларга мос» экани айтилиб, бошқа йўналишни танлаш тавсия қилинди.

Бундай ёндашув қонуний ҳисобланмайди. «Таълим тўғрисида»ги Қонун ҳамда «Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида»ги Қонун таълим олишда тенг ҳуқуқ ва имкониятларни кафолатлайди.

Шахснинг жинси уни таълим муассасасига қабул қилмаслик, муайян мутахассисликни танлашини чеклаш ёки унга нисбатан пастроқ талабларни қўллаш учун асос бўла олмайди. Қабул фақат қонунчиликда белгиланган билим, малака ва танлов мезонлари асосида амалга оширилиши керак.

Мадина:

  • қабул комиссиясидан рад этиш сабабини ёзма равишда беришни сўраши;
  • ОТМ раҳбариятига ёки унинг бўйсунувидаги ваколатли органга шикоят қилиши;
  • қонунга хилоф қарор ёки ҳаракат устидан судга мурожаат қилиши мумкин.

Муҳим: «бу касб аёлларга мос эмас» деган қараш таълим олиш ҳуқуқини чеклаш учун қонуний асос эмас.

2-ҳаётий мисол. Банк кредитни аёл киши сўрагани учун рад этди

Нилуфар тадбиркорлик фаолиятини бошлаш учун банкка кредит сўраб мурожаат қилди. Банк ходими унинг бизнес лойиҳаси «эркакларга мос соҳа» эканини айтиб, аризани кўриб чиқмасдан рад этди.

Кредит аризасини фақат мурожаат этувчининг жинси ёки гендерга оид стереотиплар асосида рад этиш камситиш ҳисобланади. Хотин-қизлар ва эркаклар мулкка эгалик қилиш, тадбиркорлик билан шуғулланиш, молиявий хизматлардан фойдаланиш ҳамда кредит олиш учун мурожаат қилишда тенг ҳуқуқларга эга.

Бироқ тенг ҳуқуқлилик ҳар қандай кредит аризаси автоматик равишда маъқулланишини англатмайди. Банк барча мижозларга бир хил қўлланадиган объектив мезонлар — тўлов қобилияти, даромад, кредит тарихи, қарз юки, гаров ва лойиҳа хавфлари асосида кредит беришни рад этиши мумкин.

Нилуфар:

  • банкдан рад этишнинг аниқ сабабини ёзма равишда сўраши;
  • банк раҳбариятига шикоят киритиши;
  • Марказий банкка мурожаат қилиши;
  • камситиш оқибатида ҳуқуқи бузилган бўлса, суд орқали ҳимоя талаб қилиши мумкин.

Муҳим: банкнинг объектив молиявий мезонларга асосланган рад жавоби қонуний бўлиши мумкин, аммо «сиз аёлсиз» деган асосда рад этишга йўл қўйилмайди.

3-ҳаётий мисол. Иш берувчи аёлни оғир саноат корхонасига қабул қилмади

Дилноза зарур маълумот, малака ва иш тажрибасига эга бўлса-да, иш берувчи «бу ишни фақат эркаклар бажаради» деган важ билан унинг номзодини кўриб чиқмади.

Кучини йўқотган эски Меҳнат кодексида хотин-қизлар меҳнатидан айрим оғир, зарарли ва ерости ишларида фойдаланишга умумий чекловлар мавжуд эди. Амалдаги Меҳнат кодексида хотин-қизларнинг муайян касб ёки иш турларида меҳнат қилишини фақат жинси сабабли умумий тарзда тақиқлайдиган ёндашув қўлланилмайди.

Ишга қабул қилишда номзоднинг касбий ва ишчанлик сифатлари, маълумоти, малакаси, тажрибаси ҳамда ишни хавфсиз бажара олиши баҳоланади. Барча ходимлар учун меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик талаблари бир хил таъминланиши шарт.

Ҳомиладор ходимлар ва оилавий вазифаларни бажариш билан машғул шахслар учун қонунда белгиланган махсус кафолатлар камситиш ҳисобланмайди. Улар соғлиқни ва оналикни муҳофаза қилишга қаратилган қонуний чоралардир.

Дилноза:

  • ишга қабул қилиш рад этилганининг сабабини ёзма шаклда талаб қилиши;
  • Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг меҳнат органларига мурожаат қилиши;
  • камситишга асосланган рад жавоби устидан судга шикоят қилиши мумкин.

Муҳим: иш берувчи ишнинг хусусияти билан боғлиқ объектив малака ёки хавфсизлик талабларини қўйиши мумкин. Лекин аёлни фақат жинси сабабли ишга қабул қилмаслик қонуний эмас.

 

Бўлимлар

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар базаси

Халқ депутатлари Кенгаши

Адлия ТВ

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси

Пенсия ва нафақалар

"Инсон" ижтимоий хизматлар марказлари

Ижтимоий ҳимоя

Меҳнат муносабатлари

Ишдаги муаммолар

Ногиронлиги бўлган шахсларга имтиёзлар

Таълим ва касбий ривожланиш

Оилавий ҳуқуқлар ва мерос

Никоҳни бекор қилиш ва алимент масалалари

Гендер тенглик ва хотин-қизлар масалалари

Хорижда ишлаш ва мигрантлар ҳуқуқлари

Уй-жой, ер ва кўчмас мулк масалалари

Уй-жой ижара масалалари

Коррупцияга қарши курашиш

Хориждаги Ўзбекистон фуқаролари ва ватандошлар

Фуқаролик масалалари

Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар

Фуқароларнинг сайлов ҳуқуқлари ва сиёсий иштироки

Умумий ҳарбий мажбурият

Соғлиқни сақлаш ва тиббий ҳуқуқлар

Солиқлар

Мажбурий ижро

Банк соҳаси

Харид ва хизматларда ҳуқуқлар

Маҳаллада бошқарув ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш

Суд-ҳуқуқ масалалари

Транспорт

Чет элликларга эслатма

One ID ва ЯИДХП

Божхона масалалари

Давлат хизматлари ва электрон мурожаатлар

Интеллектуал мулк

Қурилиш ва шаҳарсозлик

Тадбиркорлик

Адвокат хизмати

Нотариал хизматлар ва ҳужжатларни расмийлаштириш

Юридик хизмат (ҳуқуқий ҳужжат намуналари)

Бепул ҳуқуқий ёрдам

Туризм

Медиа, журналистика ва ахборот ҳуқуқлари

Экология

Олий таълимга қабул ва абитуриентлар ҳуқуқлари

Спорт

Ахборотлаштириш ва электрон муносабатлар

Ҳуқуқий маълумотнома ва фойдали манбалар

IT-технологиялар, интернет ва рақамли ҳуқуқлар

Ҳайдовчилик ҳуқуқини олиш

ННТ фаолияти бўйича қонунчилик нормалари

Юридик луғат

Ишонч телефонлари

Ҳисоб-китоб ва тўлов воситалари

Автоҳуқуқ – Йўлдаги ҳуқуқ ва бошқа масалалар

Pro bono-Кўнгилли ҳуқуқшунос

Бепул ҳуқуқий ёрдам ваучери

PSEA

Коммунал хизматлар

Бола ҳуқуқлари ва ёшлар сиёсати

Медиация

Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги

Қонунчиликдаги янгиликлар

Видео контентлар

Wakil AI

Жаҳон янгиликлари

Cуғурта масалалари

Жамият

Локация

Ҳодисалар

Сиз учун муҳим (билиб қўйган яхши)

Маҳалла "еттилиги"

Молия

Дайжестлар
Chat