24/7 ҳуқуқий маслаҳат

Shrift o‘lchami

  • A
  • A
  • A

Ko‘rinish

A
A
A

Huquqiy maslahat - bepul,tezkor, hammaga!

Hayotiy misollar

  • 30997 marta o'qildi

1-hayotiy misol. Qiz bolaga muayyan mutaxassislikni tanlash tavsiya etilmadi

Madina texnika yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasasiga hujjat topshirmoqchi. Unga ushbu kasb «asosan erkaklarga mos» ekani aytilib, boshqa yo‘nalishni tanlash tavsiya qilindi.

Bunday yondashuv qonuniy hisoblanmaydi. «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonun hamda «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun ta’lim olishda teng huquq va imkoniyatlarni kafolatlaydi.

Shaxsning jinsi uni ta’lim muassasasiga qabul qilmaslik, muayyan mutaxassislikni tanlashini cheklash yoki unga nisbatan pastroq talablarni qo‘llash uchun asos bo‘la olmaydi. Qabul faqat qonunchilikda belgilangan bilim, malaka va tanlov mezonlari asosida amalga oshirilishi kerak.

Madina:

  • qabul komissiyasidan rad etish sababini yozma ravishda berishni so‘rashi;
  • OTM rahbariyatiga yoki uning bo‘ysunuvidagi vakolatli organga shikoyat qilishi;
  • qonunga xilof qaror yoki harakat ustidan sudga murojaat qilishi mumkin.

Muhim: «bu kasb ayollarga mos emas» degan qarash ta’lim olish huquqini cheklash uchun qonuniy asos emas.

2-hayotiy misol. Bank kreditni ayol kishi so‘ragani uchun rad etdi

Nilufar tadbirkorlik faoliyatini boshlash uchun bankka kredit so‘rab murojaat qildi. Bank xodimi uning biznes loyihasi «erkaklarga mos soha» ekanini aytib, arizani ko‘rib chiqmasdan rad etdi.

Kredit arizasini faqat murojaat etuvchining jinsi yoki genderga oid stereotiplar asosida rad etish kamsitish hisoblanadi. Xotin-qizlar va erkaklar mulkka egalik qilish, tadbirkorlik bilan shug‘ullanish, moliyaviy xizmatlardan foydalanish hamda kredit olish uchun murojaat qilishda teng huquqlarga ega.

Biroq teng huquqlilik har qanday kredit arizasi avtomatik ravishda ma’qullanishini anglatmaydi. Bank barcha mijozlarga bir xil qo‘llanadigan ob’ektiv mezonlar — to‘lov qobiliyati, daromad, kredit tarixi, qarz yuki, garov va loyiha xavflari asosida kredit berishni rad etishi mumkin.

Nilufar:

  • bankdan rad etishning aniq sababini yozma ravishda so‘rashi;
  • bank rahbariyatiga shikoyat kiritishi;
  • Markaziy bankka murojaat qilishi;
  • kamsitish oqibatida huquqi buzilgan bo‘lsa, sud orqali himoya talab qilishi mumkin.

Muhim: bankning ob’ektiv moliyaviy mezonlarga asoslangan rad javobi qonuniy bo‘lishi mumkin, ammo «siz ayolsiz» degan asosda rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.

3-hayotiy misol. Ish beruvchi ayolni og‘ir sanoat korxonasiga qabul qilmadi

Dilnoza zarur ma’lumot, malaka va ish tajribasiga ega bo‘lsa-da, ish beruvchi «bu ishni faqat erkaklar bajaradi» degan vaj bilan uning nomzodini ko‘rib chiqmadi.

Kuchini yo‘qotgan eski Mehnat kodeksida xotin-qizlar mehnatidan ayrim og‘ir, zararli va erosti ishlarida foydalanishga umumiy cheklovlar mavjud edi. Amaldagi Mehnat kodeksida xotin-qizlarning muayyan kasb yoki ish turlarida mehnat qilishini faqat jinsi sababli umumiy tarzda taqiqlaydigan yondashuv qo‘llanilmaydi.

Ishga qabul qilishda nomzodning kasbiy va ishchanlik sifatlari, ma’lumoti, malakasi, tajribasi hamda ishni xavfsiz bajara olishi baholanadi. Barcha xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik talablari bir xil ta’minlanishi shart.

Homilador xodimlar va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg‘ul shaxslar uchun qonunda belgilangan maxsus kafolatlar kamsitish hisoblanmaydi. Ular sog‘liqni va onalikni muhofaza qilishga qaratilgan qonuniy choralardir.

Dilnoza:

  • ishga qabul qilish rad etilganining sababini yozma shaklda talab qilishi;
  • Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligining mehnat organlariga murojaat qilishi;
  • kamsitishga asoslangan rad javobi ustidan sudga shikoyat qilishi mumkin.

Muhim: ish beruvchi ishning xususiyati bilan bog‘liq ob’ektiv malaka yoki xavfsizlik talablarini qo‘yishi mumkin. Lekin ayolni faqat jinsi sababli ishga qabul qilmaslik qonuniy emas.

 

Bo‘limlar

Xalq deputatlari Kengashi

Adliya TV

O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi

Normativ-huquqiy hujjatlar bazasi

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi

Pensiya va nafaqalar

“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari

Ijtimoiy himoya

Mehnat munosabatlari

Ishdagi muammolar

Nogironligi bo‘lgan shaxslarga imtiyozlar

Taʼlim va kasbiy rivojlanish

Oilaviy huquqlar va meros

Nikohni bekor qilish va aliment masalalari

Gender tenglik va xotin-qizlar masalalari

Xorijda ishlash va migrantlar huquqlari

Uy-joy, yer va ko‘chmas mulk masalalari

Uy-joy ijara masalalari

Korrupsiyaga qarshi kurashish

Huquqni muhozafa qiluvchi organlar

Xorijdagi O‘zbekiston fuqarolari va vatandoshlar

Fuqarolik masalalari

Sog‘liqni saqlash va tibbiy huquqlar

Umumiy harbiy majburiyat

Fuqarolarning saylov huquqlari va siyosiy ishtiroki

Soliqlar

Majburiy ijro

Bank sohasi

Xarid va xizmatlarda huquqlar

Mahallada boshqaruv va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash

Sud-huquq masalalari

Transport

Chet elliklarga eslatma

One ID vа YaIDXP

Bojxona masalalar

Davlat xizmatlari va elektron murojaatlar

Intellektual mulk

Qurilish va shaharsozlik

Tadbirkorlik

Notarial xizmatlar va hujjatlarni rasmiylashtirish

Yuridik xizmat (huquqiy hujjat namunalari)

Advokat xizmati

Bepul huquqiy yordam

Media, jurnalistika va axborot huquqlari

Turizm

Ekologiya

Oliy ta’limga qabul va abituriyentlar huquqlari

Sport

Axborotlashtirish va elektron munosabatlar

IT-texnologiyalar, internet va raqamli huquqlar

Huquqiy maʼlumotnoma va foydali manbalar

Haydovchilik huquqini olish

NNT faoliyati bo'yicha qonunchilik normalari

Yuridik lug‘at

Ishonch telefonlari

Hisob-kitob va to‘lov vositalari

Avtohuquq – Yo‘ldagi huquq va boshqa masalalar

Pro bono-Ko‘ngilli huquqshunos

Bepul huquqiy yordam vaucheri

PSEA

Kommunal xizmatlar

Mediatsiya

Farmatsevtika tarmog'ini rivojlantirish agentligi

Qonunchilikdagi yangiliklar

Video kontentlar

Wakil AI

Jahon yangiliklari

Sug‘urta masalalari

Jamiyat

Hodisalar

Lokatsiya

Siz uchun muhim (bilib qo‘ygan yaxshi)

Moliya

Mahalla “yettiligi”

Dayjestlar
Chat