Янги Ўзбекистон Конституцияси

8 декабря – день принятия Конституции Республики Узбекистан. - Центр цифровизации агропромышленного комплекса

Конституция қачон қабул қилинган?

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг янги таҳрири 2023 йил 30 апрелда ўтказилган референдумда умумхалқ овоз бериш орқали қабул қилинган ва 2023 йил 1 майдан кучга кирган. Конституция 6 бўлим, 27 боб ва 155 моддадан иборат.

Конституция — давлат ва жамият тузилишининг асосларини, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини, давлат органларининг тизими ҳамда ваколатларини белгилайдиган олий юридик кучга эга ҳужжат.

Ўзбекистон қандай давлат?

Конституцияга кўра:

Ўзбекистон — бошқарувнинг республика шаклига эга бўлган суверен, демократик, ҳуқуқий, ижтимоий ва дунёвий давлат.

Давлат халқ иродасини ифода этади ва унинг манфаатларига хизмат қилади. Давлат органлари ва мансабдор шахслар жамият ҳамда фуқаролар олдида масъулдирлар.

Конституция қандай юридик кучга эга?

Конституция:

мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга;
тўғридан-тўғри амал қилади;
ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади;
барча қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар учун асос бўлиб хизмат қилади.

Қонун ёки бошқа ҳужжат Конституцияга зид бўлиши мумкин эмас.

Инсон ҳуқуқларининг ўрни қандай?

Конституцияда инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ажралмас ҳуқуқлари олий қадрият экани белгиланган.

Инсон ҳуқуқ ва эркинликлари:

ҳар кимга туғилганидан бошлаб тегишли;
бевосита амал қилади;
давлат органлари ва мансабдор шахслар фаолиятининг мазмунини белгилайди;
Конституция ва қонунлар билан ҳимоя қилинади.

Ҳуқуқий давлат нима дегани?

Ҳуқуқий давлат — давлат органлари ҳам, мансабдор шахслар ҳам, фуқаролар ҳам Конституция ва қонунларга риоя қилиши шарт бўлган давлат.

Ҳеч бир давлат органи ёки мансабдор шахс қонунда берилмаган ваколатни ўзлаштириши мумкин эмас. Давлат ҳокимияти қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимиятига бўлиниш принципига асосланади.

Ижтимоий давлат нима?

Ижтимоий давлат — инсоннинг муносиб ҳаёт кечириши учун зарур шарт-шароитларни яратишни ўз вазифаси деб биладиган давлат.

Конституцияда меҳнат, ижтимоий таъминот, соғлиқни сақлаш, таълим, уй-жой ва аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини қўллаб-қувватлашга оид кафолатлар белгиланган.

Дунёвий давлат нима?

Дунёвий давлат — дин давлатдан ажратилган, барча диний эътиқодларга тенг муносабатда бўлинадиган ва ҳеч бир дин давлат дини сифатида белгиланмайдиган давлат.

Ҳар ким хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқига эга. Диний қарашларни мажбуран сингдириш тақиқланади.

Конституцияда белгиланган асосий принциплар

Конституция қуйидаги принципларга асосланади:

давлат суверенитети;
халқ ҳокимиятчилиги;
Конституция ва қонун устунлиги;
ҳокимиятлар бўлиниши;
сиёсий фикрлар ва мафкуралар хилма-хиллиги;
инсон ҳуқуқларининг устуворлиги;
ижтимоий адолат ва бирдамлик;
тинчликсевар ташқи сиёсат.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси