Yangi O‘zbekiston Konstitutsiyasi

8-dekabrya – denь prinyatiya Konstitutsii Respubliki Uzbekistan. - Sentr tsifrovizatsii agropromыshlennogo kompleksa

Konstitutsiya qachon qabul qilingan?

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahriri 2023-yil 30 aprelda o‘tkazilgan referendumda umumxalq ovoz berish orqali qabul qilingan va 2023-yil 1-maydan kuchga kirgan. Konstitutsiya 6 bo‘lim, 27 bob va 155 moddadan iborat.

Konstitutsiya — davlat va jamiyat tuzilishining asoslarini, inson huquq va erkinliklarini, davlat organlarining tizimi hamda vakolatlarini belgilaydigan oliy yuridik kuchga ega hujjat.

O‘zbekiston qanday davlat?

Konstitutsiyaga ko‘ra:

O‘zbekiston — boshqaruvning respublika shakliga ega bo‘lgan suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat.

Davlat xalq irodasini ifoda etadi va uning manfaatlariga xizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shaxslar jamiyat hamda fuqarolar oldida mas’uldirlar.

Konstitutsiya qanday yuridik kuchga ega?

Konstitutsiya:

mamlakatning butun hududida oliy yuridik kuchga ega;
to‘g‘ridan-to‘g‘ri amal qiladi;
yagona huquqiy makonning asosini tashkil etadi;
barcha qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

Qonun yoki boshqa hujjat Konstitutsiyaga zid bo‘lishi mumkin emas.

Inson huquqlarining o‘rni qanday?

Konstitutsiyada inson, uning hayoti, erkinligi, sha’ni, qadr-qimmati va boshqa ajralmas huquqlari oliy qadriyat ekani belgilangan.

Inson huquq va erkinliklari:

har kimga tug‘ilganidan boshlab tegishli;
bevosita amal qiladi;
davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyatining mazmunini belgilaydi;
Konstitutsiya va qonunlar bilan himoya qilinadi.

Huquqiy davlat nima degani?

Huquqiy davlat — davlat organlari ham, mansabdor shaxslar ham, fuqarolar ham Konstitutsiya va qonunlarga rioya qilishi shart bo‘lgan davlat.

Hech bir davlat organi yoki mansabdor shaxs qonunda berilmagan vakolatni o‘zlashtirishi mumkin emas. Davlat hokimiyati qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo‘linish printsipiga asoslanadi.

Ijtimoiy davlat nima?

Ijtimoiy davlat — insonning munosib hayot kechirishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishni o‘z vazifasi deb biladigan davlat.

Konstitutsiyada mehnat, ijtimoiy ta’minot, sog‘liqni saqlash, ta’lim, uy-joy va aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlashga oid kafolatlar belgilangan.

Dunyoviy davlat nima?

Dunyoviy davlat — din davlatdan ajratilgan, barcha diniy e’tiqodlarga teng munosabatda bo‘linadigan va hech bir din davlat dini sifatida belgilanmaydigan davlat.

Har kim xohlagan dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirish taqiqlanadi.

Konstitutsiyada belgilangan asosiy printsiplar

Konstitutsiya quyidagi printsiplarga asoslanadi:

davlat suvereniteti;
xalq hokimiyatchiligi;
Konstitutsiya va qonun ustunligi;
hokimiyatlar bo‘linishi;
siyosiy fikrlar va mafkuralar xilma-xilligi;
inson huquqlarining ustuvorligi;
ijtimoiy adolat va birdamlik;
tinchliksevar tashqi siyosat.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi