Таълим олиш ҳуқуқига оид 9 та энг муҳим кафолат

1. Ҳар ким таълим олиш ҳуқуқига эга

Таълим олиш ҳуқуқи фуқаролиги, жинси, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши ёки бошқа ҳолатларидан қатъи назар ҳар кимга тегишли.

Таълим олиш ҳуқуқи — шахснинг билим олиш, касб эгаллаш ва ўз қобилиятини ривожлантириш имконияти.

Таълим соҳасида камситишга йўл қўйилмайди.

2. Узлуксиз таълим тизими таъминланади

Давлат:

мактабгача таълим ва тарбия;
умумий ўрта ва ўрта махсус таълим;
профессионал таълим;
олий таълим;
олий таълимдан кейинги таълим;
кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш;
мактабдан ташқари таълим ўртасидаги узвийликни таъминлайди.

Шахс ўз эҳтиёжи ва имкониятига мос таълим тури ҳамда шаклини танлаши мумкин.

3. Давлат ва нодавлат таълим ташкилотлари ривожлантирилади

Давлат таълим ташкилотлари билан бир қаторда лицензия ва бошқа белгиланган талабларга мувофиқ ишлайдиган нодавлат таълим ташкилотлари ҳам фаолият юритиши мумкин.

Таълим ташкилотининг мулк шаклидан қатъи назар:

таълим сифати;
ўқувчилар хавфсизлиги;
педагоглар малакаси;
давлат таълим стандартларига риоя қилиниши таъминланиши керак.

4. Мактабгача таълим учун шароит яратилади

Давлат мактабгача таълим ва тарбияни ривожлантириш, болаларни сифатли таълимга тайёрлаш ҳамда оилалар учун тегишли шарт-шароитлар яратиш чораларини кўради.

Мактабгача таълим боланинг:

ақлий;
жисмоний;
маънавий;
ижтимоий ривожланишига хизмат қилади.

5. Бепул таълим кафолатланади

Давлат бепул умумий ўрта таълим ва бошланғич профессионал таълим олишни кафолатлайди.

Умумий ўрта таълим мажбурийдир. Давлат таълим ташкилотларидаги бепул таълим доираси қонунчилик ва тегишли таълим дастурлари асосида белгиланади.

Мактабгача таълим ва тарбия ҳамда умумий ўрта таълим давлат назоратидадир.

6. Инклюзив таълим таъминланади

Инклюзив таълим — алоҳида таълим эҳтиёжларига эга болаларнинг бошқа болалар билан тенг шароитда таълим олишини таъминлайдиган тизим.

Давлат алоҳида таълим эҳтиёжларига эга болалар учун:

мослаштирилган таълим муҳити;
махсус педагогик ёрдам;
зарур ўқув материаллари;
тўсиқсиз инфратузилма яратилишини таъминлайди.

7. Давлат ҳисобидан олий таълим олиш мумкин

Фуқаролар давлат таълим ташкилотларида танлов асосида давлат ҳисобидан олий маълумот олиш ҳуқуқига эга.

Давлат гранти:

қабул натижалари;
белгиланган мезонлар;
ажратилган ўринлар асосида берилади.

Шу билан бирга, олий таълим тўлов-контракт, таълим кредити ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа асосларда ҳам олиниши мумкин.

8. Олий таълим ташкилотларининг академик эркинлиги кафолатланади

Олий таълим ташкилотлари:

академик эркинлик;
ўзини ўзи бошқариш;
илмий тадқиқотлар ўтказиш;
ўқитиш эркинлиги ҳуқуқига эга.

Академик эркинлик — таълим ва тадқиқот жараёнини қонунчилик ва академик ҳалоллик талаблари доирасида мустақил ташкил этиш ҳуқуқи.

Ушбу эркинлик таълим сифати ва талабалар ҳуқуқларини таъминлаш мажбурияти билан бирга амал қилади.

9. Ўқитувчиларнинг шаъни ва қадр-қиммати ҳимоя қилинади

Давлат ўқитувчиларнинг:

шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилади;
ижтимоий ва моддий фаровонлиги ҳақида ғамхўрлик қилади;
касбий ўсиши учун шароит яратади.

Педагогни касбий фаолиятига алоқадор бўлмаган ишларга қонунга хилоф равишда жалб қилишга, унинг фаолиятига асоссиз аралашишга ва қадр-қимматини камситишга йўл қўйилмайди.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси

«Таълим тўғрисида»ги Қонун