Ta’lim olish huquqiga oid 9 ta eng muhim kafolat

1. Har kim ta’lim olish huquqiga ega

Ta’lim olish huquqi fuqaroligi, jinsi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi yoki boshqa holatlaridan qat’i nazar har kimga tegishli.

Ta’lim olish huquqi — shaxsning bilim olish, kasb egallash va o‘z qobiliyatini rivojlantirish imkoniyati.

Ta’lim sohasida kamsitishga yo‘l qo‘yilmaydi.

2. Uzluksiz ta’lim tizimi ta’minlanadi

Davlat:

maktabgacha ta’lim va tarbiya;
umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim;
professional ta’lim;
oliy ta’lim;
oliy ta’limdan keyingi ta’lim;
kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish;
maktabdan tashqari ta’lim o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlaydi.

Shaxs o‘z ehtiyoji va imkoniyatiga mos ta’lim turi hamda shaklini tanlashi mumkin.

3. Davlat va nodavlat ta’lim tashkilotlari rivojlantiriladi

Davlat ta’lim tashkilotlari bilan bir qatorda litsenziya va boshqa belgilangan talablarga muvofiq ishlaydigan nodavlat ta’lim tashkilotlari ham faoliyat yuritishi mumkin.

Ta’lim tashkilotining mulk shaklidan qat’i nazar:

ta’lim sifati;
o‘quvchilar xavfsizligi;
pedagoglar malakasi;
davlat ta’lim standartlariga rioya qilinishi ta’minlanishi kerak.

4. Maktabgacha ta’lim uchun sharoit yaratiladi

Davlat maktabgacha ta’lim va tarbiyani rivojlantirish, bolalarni sifatli ta’limga tayyorlash hamda oilalar uchun tegishli shart-sharoitlar yaratish choralarini ko‘radi.

Maktabgacha ta’lim bolaning:

aqliy;
jismoniy;
ma’naviy;
ijtimoiy rivojlanishiga xizmat qiladi.

5. Bepul ta’lim kafolatlanadi

Davlat bepul umumiy o‘rta ta’lim va boshlang‘ich professional ta’lim olishni kafolatlaydi.

Umumiy o‘rta ta’lim majburiydir. Davlat ta’lim tashkilotlaridagi bepul ta’lim doirasi qonunchilik va tegishli ta’lim dasturlari asosida belgilanadi.

Maktabgacha ta’lim va tarbiya hamda umumiy o‘rta ta’lim davlat nazoratidadir.

6. Inklyuziv ta’lim ta’minlanadi

Inklyuziv ta’lim — alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bolalarning boshqa bolalar bilan teng sharoitda ta’lim olishini ta’minlaydigan tizim.

Davlat alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bolalar uchun:

moslashtirilgan ta’lim muhiti;
maxsus pedagogik yordam;
zarur o‘quv materiallari;
to‘siqsiz infratuzilma yaratilishini ta’minlaydi.

7. Davlat hisobidan oliy ta’lim olish mumkin

Fuqarolar davlat ta’lim tashkilotlarida tanlov asosida davlat hisobidan oliy ma’lumot olish huquqiga ega.

Davlat granti:

qabul natijalari;
belgilangan mezonlar;
ajratilgan o‘rinlar asosida beriladi.

Shu bilan birga, oliy ta’lim to‘lov-kontrakt, ta’lim krediti va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa asoslarda ham olinishi mumkin.

8. Oliy ta’lim tashkilotlarining akademik erkinligi kafolatlanadi

Oliy ta’lim tashkilotlari:

akademik erkinlik;
o‘zini o‘zi boshqarish;
ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish;
o‘qitish erkinligi huquqiga ega.

Akademik erkinlik — ta’lim va tadqiqot jarayonini qonunchilik va akademik halollik talablari doirasida mustaqil tashkil etish huquqi.

Ushbu erkinlik ta’lim sifati va talabalar huquqlarini ta’minlash majburiyati bilan birga amal qiladi.

9. O‘qituvchilarning sha’ni va qadr-qimmati himoya qilinadi

Davlat o‘qituvchilarning:

sha’ni va qadr-qimmatini himoya qiladi;
ijtimoiy va moddiy farovonligi haqida g‘amxo‘rlik qiladi;
kasbiy o‘sishi uchun sharoit yaratadi.

Pedagogni kasbiy faoliyatiga aloqador bo‘lmagan ishlarga qonunga xilof ravishda jalb qilishga, uning faoliyatiga asossiz aralashishga va qadr-qimmatini kamsitishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi

«Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonun