Фуқароларнинг экологик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш

Қандай экологик ҳуқуқлар кафолатланган?

Ҳар ким:

қулай атроф-муҳитга;
атроф-муҳитнинг ҳолати ҳақида ишончли ахборот олишга;
экологик қарорлар муҳокамасида иштирок этишга;
экологик ҳуқуқбузилиш натижасида етказилган зарарни қоплашни талаб қилишга ҳақли.

Давлат атроф-муҳитни яхшилаш, тиклаш ва муҳофаза қилиш, экологик мувозанатни сақлаш ҳамда Оролбўйи экологик тизимини муҳофаза қилиш чораларини кўради.

Қулай атроф-муҳит — инсон ҳаёти ва соғлиғи учун хавфсиз бўлган, табиий мувозанати сақланган муҳит.

Экологик ахборотни қандай олиш мумкин?

Фуқаро давлат органлари ва ташкилотларидан, қонунчиликдаги чекловларни ҳисобга олган ҳолда:

ҳаво ва сув сифати;
чиқиндилар ва ифлосланиш;
экологик хавфлар;
режалаштирилаётган қурилиш ёки ишлаб чиқаришнинг таъсири;
экологик экспертиза ва назорат натижалари ҳақида ахборот сўраши мумкин.

Ахборот асоссиз равишда берилмаса ёки нотўғри маълумот тақдим этилса, рад жавоби устидан шикоят қилиш мумкин.

Жамоатчилик экологик қарорларда иштирок этадими?

Фуқаролар ва жамоат ташкилотлари:

жамоатчилик экологик назоратини амалга ошириш;
экологик экспертизада иштирок этиш;
таклиф ва эътирозлар билдириш;
жамоатчилик эшитувларида қатнашиш ҳуқуқига эга.

Жамоатчилик эшитувлари атроф-муҳитга эҳтимолий таъсир кўрсатадиган лойиҳа давлат экологик экспертизасидан ўтказилишидан олдин ташкил этилади. Унинг натижалари расмий веб-сайтларда эълон қилиниши керак.

Атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш нима?

Атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш — режалаштирилаётган ёки амалга оширилаётган фаолиятнинг табиат ва инсон соғлиғига эҳтимолий таъсирини олдиндан аниқлаш тартиб-таомили.

Экологик хавф туғдириши мумкин бўлган лойиҳалар бўйича:

таъсирни баҳолаш материаллари тайёрланади;
жамоатчилик эшитуви ўтказилади;
давлат экологик экспертизаси хулосаси олинади.

Экологик экспертизанинг ижобий хулосасисиз қонунчиликда белгиланган объектлар фаолиятини амалга оширишга йўл қўйилмайди.

Фуқароларнинг экологик мажбуриятлари

Ҳар бир шахс:

табиий ресурслардан оқилона фойдаланиши;
чиқиндиларни белгиланмаган жойларга ташламаслиги;
ҳаво, сув ва тупроқни ифлослантирмаслиги;
ўсимлик ва ҳайвонот дунёсига қонунга хилоф зарар етказмаслиги;
ёнғин ва бошқа экологик хавфсизлик талабларига риоя қилиши шарт.

Экологик ҳуқуқлардан фойдаланиш бошқа шахсларга ва табиатга зарар етказиш ҳуқуқини бермайди.

Экологик ҳуқуқ бузилса қаерга мурожаат қилинади?

Фуқаро:

экологик назорат органига;
маҳаллий ҳокимликка;
санитария-эпидемиология органига;
прокуратурага;
судга мурожаат қилиши мумкин.

Мурожаатга фото, видео, жойлашув, сана, гувоҳлар маълумоти, лаборатория натижалари ва бошқа далилларни илова қилиш мақсадга мувофиқ.

Шахс соғлиғи ёки мол-мулкига экологик ҳуқуқбузилиш натижасида зарар етказилган бўлса, зарарни қоплаш ҳақида судга талаб киритиш мумкин.