Автомототранспорт воситасини ижарага бериш шартномаси, унинг муддатидан қатъи назар, ёзма шаклда тузилиши керак.

Қоида тариқасида, давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим бўлган автомототранспорт воситасининг ижара шартномаси нотариал тасдиқланади. Қонунчиликда белгиланган айрим ҳолатларда эса шартномани нотариусга мурожаат қилмасдан, оддий ёзма шаклда тузиш мумкин.

Нотариал тасдиқ талаб этилмайдиган ҳолатлар

Енгил автомобиль ва мототранспорт воситаларини ижарага бериш хизматини кўрсатувчи юридик шахс жисмоний шахс билан:

• енгил автомобиль;
• мотоцикл ёки бошқа мототранспорт воситасини;
• 30 кунгача бўлган муддатга ижарага бериш шартномасини оддий ёзма шаклда тузиши мумкин.

Шунингдек, каршеринг ташкилоти йўловчи ташишга мўлжалланган автотранспорт ёки мототранспорт воситасини жисмоний ва юридик шахсларга 30 кунгача қисқа муддатга оддий ёзма шартнома асосида бериши мумкин.

Муҳим: ушбу истисно ҳар қандай шахслар ўртасидаги автомобиль ижарасига татбиқ этилмайди. Масалан, бир жисмоний шахс ўз автомобилини бошқа жисмоний шахсга ижарага берса, шартномани оддий тилхат билан чеклаш мумкин эмас — у нотариал тасдиқланиши керак.

Эътибор беринг: ижара муддати 30 кундан ошса, ижарага берувчи махсус ижара хизмати кўрсатувчи юридик шахс бўлмаса ёки битим қонунчиликдаги бошқа истиснога кирмаса, нотариал тасдиқ талаб этилади. Шартномани сунъий равишда кетма-кет 30 кунлик даврларга бўлиш тарафларни ҳуқуқий хавфдан ҳимоя қилмайди.

Электрон онлайн-аукцион орқали ижара

Автомототранспорт воситаси электрон савдо платформасидаги электрон онлайн-аукцион орқали ижарага берилганда ҳам шартномани нотариал тасдиқлаш талаб этилмайди.

Бунда аукцион натижаси бўйича расмийлаштирилган баённома ижара шартномаси кучига эга бўлади.

Шартномани расмийлаштириш

Қисқа муддатли ижара шартномаси қоғозда ёки қонунчилик талабларига мувофиқ электрон шаклда расмийлаштирилиши мумкин. Ижарага олувчи шартномани имзолашдан олдин унинг барча шартлари билан танишиб чиқиши керак.

Шартномада камида қуйидаги маълумотларни аниқ кўрсатиш мақсадга мувофиқ:

• ижарага берувчи ва ижарага олувчининг маълумотлари;
• автомобилнинг маркаси, модели, давлат рақами ва VIN-коди;
• ижаранинг бошланиш ва тугаш вақти;
• ижара ҳақи, депозит ва тўлов тартиби;
• автомобилни бошқариши мумкин бўлган шахслар;
• ҳудудий ва суткалик юриш чекловлари;
• ёқилғи ва техник хизмат харажатлари;
• суғурта шартлари;
• жарима, ЙТҲ ва автомобил шикастланганда тарафларнинг жавобгарлиги;
• автомобилни топшириш ва қайтариш тартиби;
• кеч қайтариш учун тўлов ёки пеня;
• низоларни ҳал қилиш тартиби.

Фуқаро учун муҳим: автомобилни қабул қилаётганда унинг кузови, салони, ғилдираклари, ёқилғи миқдори ва мавжуд шикастларини қабул қилиш-топшириш далолатномасида қайд этинг. Имкони бўлса, автомобилнинг ҳолатини сана ва вақт кўринадиган фото ёки видео билан тасдиқлаб қўйинг.

Ижарага олишда сўралиши мумкин бўлган ҳужжатлар

Ижара ташкилоти ўз шартларидан келиб чиқиб қуйидагиларни сўраши мумкин:

• паспорт ёки ID-карта;
• тегишли тоифадаги ҳайдовчилик гувоҳномаси;
• телефон рақами ва алоқа маълумотлари;
• ижара ҳақи ва депозит учун банк картаси;
• шартномада белгиланган бошқа маълумотлар.

Ижарага олувчи автомобилни бошқариш ҳуқуқига эга бўлиши ва амалдаги ҳайдовчилик гувоҳномасига эга бўлиши шарт.

Муҳим: суғурта полиси чекланган шахсларга нисбатан амал қилса, ижарага олувчи ёки автомобилни бошқарадиган бошқа шахс полисга киритилган бўлиши керак. Шартномада суғурта ҳодисаси юз берганда кимга ва қайси муддатда хабар бериш кўрсатилганини текширинг.

ЙҲХХда ҳисобга қўйиш

Қонунчиликда кўрсатилган 30 кунгача бўлган қисқа муддатли ижара шартномалари ЙҲХХда бошқа шахсга ўтказиш билан боғлиқ бўлмаган битим сифатида алоҳида ҳисобга қўйилмайди.

Бу қоида:

• ижара хизмати кўрсатувчи юридик шахс ва жисмоний шахс ўртасидаги қисқа муддатли ижарага;
• каршеринг ташкилотининг жисмоний ёки юридик шахс билан тузган қисқа муддатли ижарасига нисбатан қўлланади.

Автомобилни қайтариш

Автомобиль шартномада белгиланган вақтда, жойда ва ҳолатда қайтарилиши керак. Қайтаришда автомобилнинг ҳолати, ёқилғи миқдори, юрилган масофа ва аниқланган шикастлар далолатномада қайд этилади.

Ижарага берувчи депозитдан маблағ ушлаб қолса, ижарага олувчи:

• ушлаб қолиш асосини;
• зарар ёки жарима ҳисоб-китобини;
• тасдиқловчи ҳужжатларни ёзма равишда талаб қилишга ҳақли.

Низо юзага келганда

Аввало ижара ташкилотига ёзма талабнома юбориш тавсия этилади. Талабномага шартнома, тўлов ҳужжатлари, қабул қилиш-топшириш далолатномаси, фото ва видеолар илова қилинади.

Низо ҳал этилмаса, шахс:

• истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ваколатли органга;
• шартномада назарда тутилган тартибда медиацияга;
• тегишли фуқаролик судига мурожаат қилиши мумкин.

Автомототранспорт ижарасининг ёзма шакли ва нотариал тасдиқдан истиснолар Фуқаролик кодексининг 565-моддаси, битимларни ЙҲХХда ҳисобга қўйиш тартиби эса Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 31 августдаги 683-сон қарори билан белгиланган.