Интеллектуал мулк объектларига нималар киради?

Интеллектуал фаолият натижалари нималар?

Интеллектуал мулк объектларининг биринчи катта гуруҳи инсоннинг ижодий ва интеллектуал фаолияти натижаларидир. Уларга:

фан, адабиёт ва санъат асарлари;
ижролар ва фонограммалар;
эфир ёки кабель орқали кўрсатув ва эшиттиришлар;
ЭҲМ учун дастурлар ва маълумотлар базалари;
ихтиролар;
фойдали моделлар;
саноат намуналари;
селекция ютуқлари;
ошкор этилмаган ахборот, шу жумладан ишлаб чиқариш сирлари — ноу-хау киради.

Товар ёки ташкилотни ажратиб турувчи белгилар ҳам интеллектуал мулкми?

Ҳа. Фуқаролик муомаласи иштирокчилари, товарлар, ишлар ва хизматларни бошқалардан ажратиб турувчи воситалар ҳам интеллектуал мулк объектлари ҳисобланади.

Уларга:

фирма номи;
товар белгиси ва хизмат кўрсатиш белгиси;
географик кўрсаткич;
товар келиб чиққан жой номи киради.

Интеллектуал мулк ҳуқуқи қачон пайдо бўлади?

Бу объектнинг турига боғлиқ.

Айрим интеллектуал мулк объектларига ҳуқуқ улар яратилган пайтдан ҳуқуқий муҳофаза қилинади. Бошқа объектларга эса қонунчиликда белгиланган тартибда давлат томонидан ҳуқуқий муҳофаза берилганидан, масалан рўйхатдан ўтказилганидан ёки муҳофаза ҳужжати берилганидан кейин ҳуқуқ вужудга келади.

Шу сабабли, масалан, асарга муаллифлик ҳуқуқи билан товар белгиси ёки ихтирони ҳуқуқий муҳофаза қилиш тартиби бир хил эмас.

Моддий буюм ва унга боғлиқ интеллектуал ҳуқуқ бир хилми?

Йўқ. Интеллектуал мулкка бўлган ҳуқуқ уни ифодалаган моддий буюмга бўлган мулк ҳуқуқидан алоҳида мавжуд бўлади.

Масалан, рассом чизган картинанинг ўзи сотилгани билан асарга оид барча интеллектуал ҳуқуқлар автоматик равишда харидорга ўтиб кетмайди. Интеллектуал ҳуқуқларни ўтказиш учун қонун ва шартнома талаблари алоҳида баҳоланади.

Барча интеллектуал мулк объектларига бир хил қоидалар қўлланадими?

Йўқ. Фуқаролик кодекси умумий қоидаларни белгилайди, аммо объектнинг турига қараб махсус қонунлар ҳам қўлланади.

Масалан, муаллифлик ҳуқуқи, ихтиро ва патентлар, товар белгилари, географик кўрсаткичлар ва селекция ютуқларига нисбатан алоҳида ҳуқуқий тартиблар мавжуд.

Эслатма: интеллектуал мулк объекти мавжуд бўлиши билан уни давлат рўйхатидан ўтказиш мажбурияти бир хил масала эмас. Айрим ҳуқуқлар объект яратилиши билан юзага келади, айримлари учун эса давлат рўйхатидан ўтказиш ёки муҳофаза ҳужжати талаб қилинади.