Патент ихтиро, фойдали модель ва саноат намунасини қандай ҳимоя қилади?

Ҳуқуқий муҳофаза қачон пайдо бўлади?

Ихтиро, фойдали модель ва саноат намунасига бўлган ҳуқуқ патент берилган тақдирда ҳуқуқий жиҳатдан муҳофаза қилинади.

Патент саноат мулки объектига нисбатан белгиланган ҳуқуқларни тасдиқлайди. Патент эгасининг мутлақ ҳуқуқи объект давлат рўйхатидан ўтказилгани ҳақидаги маълумотлар Адлия вазирлигининг расмий ахборотномасида эълон қилинган санадан амал қилади.

Патент эгаси қандай ҳуқуқларга эга?

Патент эгаси муҳофаза қилинаётган объектдан ўз хоҳишига кўра фойдаланишга мутлақ ҳуқуққа эга.

Жумладан, у:

патентланган ечимдан фойдаланиб маҳсулот ишлаб чиқариши;
патентланган технологик усулни қўллаши;
тегишли маҳсулотни сотиши ёки сотишга таклиф қилиши;
уни импорт қилиши;
бошқа шахсга лицензия шартномаси асосида фойдаланиш ҳуқуқини бериши мумкин. Патент эгаси бўлмаган шахс, қонунда белгиланган истиснолардан ташқари, патентланган объектдан фақат патент эгасининг рухсати билан фойдаланади.

Қайси ҳаракатлар патент ҳуқуқининг бузилиши ҳисобланади?

Патент эгасининг рухсатисиз:

патентланган объект қўлланган маҳсулотни тайёрлаш;
қўллаш;
импорт қилиш;
сотишга таклиф этиш ёки сотиш;
фуқаролик муомаласига бошқа тарзда киритиш;
шу мақсадда сақлаш;
патент билан муҳофаза қилинадиган усулни қўллаш патент эгасининг мутлақ ҳуқуқини бузиш ҳисобланади.

Бироқ қонун айрим ҳолатларни мутлақ ҳуқуқнинг бузилиши деб ҳисобламайди. Шу сабабли ҳар бир фойдаланиш ҳолати алоҳида баҳоланади.

Патент ҳуқуқини бошқа шахсга бериш мумкинми?

Патент олиш ҳуқуқи, талабнома билан боғлиқ ҳуқуқлар, патентга эгалик ҳуқуқи ва патентдан келиб чиқадиган мулкий ҳуқуқлар бошқа шахсга қонунда белгиланган тартибда тўлиқ ёки қисман берилиши мумкин.

Шу билан бирга, ихтиро, фойдали модель ёки саноат намунасига муаллифлик шахсий ҳуқуқ ҳисобланади ва муаллифга тегишли бўлиб қолади.

Патент бериш билан ким шуғулланади?

Саноат мулки объектларини ҳуқуқий муҳофаза қилиш соҳасида ваколатли орган — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги.

Адлия вазирлиги талабномаларни қабул қилади, давлат экспертизасини ташкил этади, объектларни давлат рўйхатидан ўтказади ва патент беради. Талабноманинг давлат экспертизасини Адлия вазирлиги ҳузуридаги «Интеллектуал мулк маркази» давлат муассасаси ўтказади.

Эслатма: ғоя ёки техник ечимнинг ўзи мавжуд бўлиши уни автоматик равишда патент билан ҳимоя қилмайди. Ихтиро, фойдали модель ёки саноат намунасига патент олиш учун белгиланган тартибда талабнома ва давлат экспертизаси талаб этилади.