Мулк ҳуқуқи ҳақида 10 та факт

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИМУЛК ҲУҚУҚИ ДАХЛСИЗЛИГИ ЯНГИ ФАРМОН БИЛАН ЯНАДА МУСТАҲКАМЛАНМОҚДА from

1. Мулк ҳуқуқининг мазмуни

Мулк ҳуқуқи шахснинг ўзига қарашли мол-мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш, шунингдек ҳуқуқининг ҳар қандай бузилишини бартараф этишни талаб қилиш ҳуқуқидир. Мулк ҳуқуқи муддатсиз ҳисобланади.

2. Мулк дахлсизлиги

Конституция барча мулк шаклларининг тенг ҳуқуқлилиги ва ҳуқуқий ҳимоясини кафолатлайди. Мулкдор қонунда назарда тутилган тартиб ва суд қарори бўлмаса, мол-мулкидан маҳрум этилиши мумкин эмас.

Хусусий мулк дахлсиздир. Мулкка бўлган ҳуқуқни чеклаш ёки тугатиш фақат қонуний асос ва белгиланган тартибда амалга оширилади.

3. Мулкдор ҳуқуқининг чегаралари

Мулкдор мол-мулкини ўз хоҳишича ишлатиши мумкин. Бироқ мол-мулкдан фойдаланиш атроф-муҳитга зарар етказмаслиги, бошқа шахслар, жамият ва давлатнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини бузмаслиги шарт.

4. Мулк ҳуқуқининг вужудга келиши

Мулк ҳуқуқи мол-мулкни яратиш, олди-сотди, ҳадя, айирбошлаш, хусусийлаштириш, мерос, қонунчиликка зид бўлмаган бошқа битимлар ва эгалик муддати каби асосларда вужудга келади.

5. Эгалик қилиш муддати

Мулкдор бўлмаган шахс кўчмас мол-мулкка 15 йил, бошқа мол-мулкка 5 йил давомида ўзиники каби ҳалол, ошкора ва узлуксиз эгалик қилган бўлса, мулк ҳуқуқини олиши мумкин. Давлат рўйхатидан ўтказилиши шарт бўлган мулкка ҳуқуқ рўйхатдан ўтказилган пайтдан вужудга келади.

6. Кўчмас ва кўчар мулк

Ер участкалари, бинолар, иншоотлар ва ер билан узвий боғланган объектлар кўчмас мулк ҳисобланади. Қолган ашёлар кўчар мулкдир. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқ, унинг бошқа шахсга ўтиши ва чекловлар давлат рўйхатидан ўтказилади.

Ер қонунда белгиланган шартлар ва тартибда хусусий мулк бўлиши мумкин.

7. Мулкни сақлаш мажбурияти

Мулкдор, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, мол-мулкни сақлаш харажатларини кўтаради. Мол-мулкнинг тасодифан нобуд бўлиши ёки шикастланиши хавфи ҳам, одатда, мулкдор зиммасида бўлади.

8. Умумий мулк

Икки ёки ундан ортиқ шахсга тегишли мол-мулк умумий мулк ҳисобланади. У улушлар белгиланган умумий улушли мулк ёки улушлар олдиндан белгиланмаган умумий биргаликдаги мулк бўлиши мумкин.

9. Мулк ҳуқуқини ҳимоя қилиш

Мулкдор мол-мулкини бошқа шахснинг қонунсиз эгалигидан талаб қилиб олишга, мулкдан фойдаланишга тўсқинликларни бартараф этишни ва етказилган зарарни қоплашни талаб қилишга ҳақли.

10. Мулк ҳуқуқининг тугатилиши

Мулк ҳуқуқи мулкдорнинг мол-мулкни бошқа шахсга ўтказиши, мулкдан воз кечиши, мол-мулкнинг нобуд бўлиши ёки қонунда белгиланган бошқа асосларга кўра тугатилади. Мол-мулкни мажбурий олиб қўйишга фақат қонунда назарда тутилган ҳолларда йўл қўйилади.