Болаларнинг оиладаги хусусий мулки

Боланинг хусусий мулкка бўлган ҳуқуқи

Вояга етмаган бола қонунда белгиланган тартибда хусусий мулк эгаси бўлиш ҳуқуқига эга.

Қуйидагилар боланинг хусусий мулки ҳисобланади:

ҳадя тариқасида олинган мол-мулк;
мерос қилиб олинган мол-мулк;
шахсий меҳнати натижасида орттирилган мол-мулк;
қонунчиликка мувофиқ амалга оширилган тадбиркорлик фаолиятидан олинган даромад;
боланинг маблағи ҳисобидан сотиб олинган мол-мулк;
шахсий фойдаланишдаги буюмлар.

Боланинг кийим-кечаги, пойабзали, ўқув анжомлари, меҳнат ёки ижод воситалари ва бошқа шахсий буюмлари ҳам унинг хусусий мулки ҳисобланади.

Ота-она боланинг хусусий мулкига автоматик равишда мулкдор бўлиб қолмайди. Болага тегишли мол-мулк унинг манфаатларини кўзлаб бошқарилиши шарт.

Тадбиркорликдан олинган даромад

Вояга етмаган шахснинг тадбиркорлик фаолиятига киритган маблағи ва ундан олган даромади унинг хусусий мулки ҳисобланади.

Агар бола, ота-она ёки оиланинг бошқа аъзолари ўртасида мол-мулк ва даромаднинг бошқача ҳуқуқий тартибини белгиловчи шартнома тузилган бўлса, муносабатлар ушбу шартнома асосида ҳал қилинади.

Боланинг мол-мулкини бошқариш

Ота-она, фарзандликка олувчилар, васийлар ва ҳомийлар вояга етмаган боланинг хусусий мулкини фуқаролик қонунчилигида белгиланган тартибда бошқаради ва тасарруф этади.

Бунда улар:

фақат боланинг манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилиши;
мол-мулкнинг сақланишини таъминлаши;
болага зарар етказадиган битимлар тузмаслиги;
қонунда назарда тутилган ҳолларда васийлик ва ҳомийлик органининг рухсатини олиши керак.

Боланинг ёши ва муомала лаёқатига қараб айрим битимларни мустақил тузишига, айримларини эса ота-онаси ёки бошқа қонуний вакилининг розилиги билан амалга оширишига йўл қўйилади.

Мулкий низолар

Ота-она ва вояга етмаган бола ўртасида мол-мулкка оид низо келиб чиқса, у суд томонидан умумий асосларда ҳал қилинади.

Бундай ҳолатда боланинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишда васийлик ва ҳомийлик органи иштирок этади.

Материал Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ва «Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги Қонун асосида тайёрланди.