Маиший истеъмолчилар учун тўлов тартиби

ЭҲНАТга уланмаган маиший истеъмолчи ҳар ойнинг 10-санасига қадар ўтган ойда истеъмол қилган электр энергияси учун тўлиқ ҳисоб-китоб қилиши шарт.

ЭҲНАТга уланган ҳисоблагичга эга маиший истеъмолчига электр энергияси олдиндан тўланган маблағ доирасида етказиб берилади. Олдиндан тўланган маблағ тугаганда ёки қарздорлик юзага келганда ҳисоблагич дастур орқали тармоқдан узилиши мумкин.

Истеъмол қилинган электр энергиясининг ҳақиқий ҳажми ҳисоблагич кўрсаткичлари ва автоматлаштирилган ҳисобга олиш тизими маълумотлари асосида аниқланади.

Муҳим: ҳар ойнинг 10-санасигача тўлаш талаби ЭҲНАТга уланмаган маиший истеъмолчиларга тааллуқли. ЭҲНАТга уланган истеъмолчиларда электр энергияси олдиндан тўланган маблағ доирасида етказиб берилади.

Базавий истеъмол меъёри

Аҳоли учун электр энергиясининг бир ойлик базавий истеъмол меъёри 200 кВт·соатни ташкил этади.

Базавий меъёр истеъмолни тақиқловчи лимит эмас. Истеъмолчи 200 кВт·соатдан ортиқ электр энергиясидан фойдаланиши мумкин, бироқ меъёрдан ошган ҳажмга белгиланган табақалаштирилган нархлар қўлланилади.

Умумий ҳисоблагичдан фойдаланилганда

Хонадон ёки ётоқхонада бир нечта оила яшаса, ҳисоб-китоб даврида истеъмол қилинган электр энергияси оилалар ўртасида назорат ҳисоблагичлари кўрсаткичлари бўйича тақсимланади.

Назорат ҳисоблагичини ўрнатиш учун ҳудудий электр тармоқлари корхонасининг рухсати талаб қилинмайди. Унинг тўғри ишлашини таъминлаш, кўрсаткичларни олиш ва оилалар ўртасида ҳисоб-китоб қилиш яшовчилар зиммасига юкланади.

Умумий фойдаланиладиган жойларда истеъмол қилинган электр энергияси амалда яшовчилар сонига мутаносиб равишда тақсимланади.

Ҳисоблагич вақтинча олиб қўйилганда

Ҳисоблагич текшириш, таъмирлаш ёки қиёсловдан ўтказиш учун олиб қўйилганда, электр энергияси:

• таъминотчи вақтинча ўрнатган ҳисоблагич бўйича; ёки
• ўтган ҳисоб-китоб давридаги ўртача суткалик истеъмол асосида ҳисобланади.

Бундай ҳисоб-китоб даври бир ойдан ошмаслиги, шу муддатда ҳисоблагич қайта ўрнатилиши лозим.

Ҳисоблагичнинг истеъмолчи айбисиз бузилиши, нотўғри тариф қўлланиши ёки арифметик хатолар аниқланса, ҳақиқий истеъмол асосида истеъмолчи ёки таъминотчи фойдасига қайта ҳисоб-китоб қилинади.

Қарздорлик ва пеня

Маиший истеъмолчи тўловдан қарздор бўлганда, муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун қарз суммасининг 0,1 фоизи миқдорида пеня ҳисобланади.

Пенянинг умумий миқдори муддати ўтган тўлов суммасининг 50 фоизидан ошиши мумкин эмас.

Пеня ҳисоблагич кўрсаткичлари олингани, қайта ҳисоб-китоблар амалга оширилгани ва олдиндан тўланган маблағлар ҳисобга олинганидан кейин, ҳисоб-китоб давридан кейинги ойнинг 11-кунидан бошлаб аниқлаштирилган қарздорлик суммасига ҳисобланади.

Вояга етган шахсларнинг солидар жавобгарлиги

Истеъмол қилинган электр энергияси учун қарздорлик мавжуд бўлса, маиший истеъмолчига тегишли турар жойда доимий ёки турган жойи бўйича рўйхатдан ўтган вояга етган жисмоний шахслар қарзни тўлаш бўйича солидар жавобгар бўлади.

Бундай жавобгарлик шахс турар жойга рўйхатга қўйилган пайтдан бошланади ва рўйхатдан чиқарилган пайтгача амал қилади.

Солидар жавобгарлик таъминотчига қарзни истеъмолчидан ҳам, мазкур уй-жойда рўйхатдан ўтган бошқа вояга етган шахслардан ҳам қонунда белгиланган тартибда талаб қилиш имконини беради.

Ҳисоб-китоб бўйича эътироз

Истеъмолчи ҳисобланган истеъмол ҳажми, қарздорлик, пеня ёки қайта ҳисоб-китобга рози бўлмаса:

• таъминотчидан шахсий ҳисобварақ бўйича батафсил маълумот олиши;
• ҳисоблагич кўрсаткичларини солиштириши;
• далолатнома ва ҳисоб-китоб нусхаларини талаб қилиши;
• таъминотчига ёки ваколатли назорат органига ёзма ёхуд электрон мурожаат қилиши;
• қарор ва ҳисоб-китоб устидан судга шикоят қилиши мумкин.

Материалдаги “Мажбурий ижро бюроси қарорига эътироз билдириш” ҳақидаги қоида чиқариб ташланди. Қоидабузарлик ва ҳисобга олинмаган электр энергияси бўйича дастлабки ҳисоб-китоб амалда таъминотчи ва ваколатли назорат органлари иштирокида расмийлаштирилади.