Аёлларга нисбатан жиноий жазоларни қўллашдаги чекловлар

Айрим жазоларни қўллашдаги чекловлар

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига мувофиқ, аёлларга нисбатан жиноий жазоларни тайинлашда уларнинг ҳомиладорлиги, уч ёшга тўлмаган боласи мавжудлиги ва жазонинг тури ҳисобга олинади.

Қуйидаги жазолар:

мажбурий жамоат ишлари;
ахлоқ тузатиш ишлари ҳомиладор аёлларга ва уч ёшга тўлмаган болалари бор аёлларга нисбатан қўлланилмайди.

Мажбурий жамоат ишлари маҳкумнинг иш ёки ўқишдан бўш вақтида ҳақ тўланмайдиган фойдали жамоат ишларини бажаришидан иборат. Ахлоқ тузатиш ишларида эса маҳкумнинг иш ҳақидан давлат даромадига белгиланган миқдорда ушлаб қолинади.

Муҳим: мазкур чекловлар аёлни жиноий жавобгарликдан тўлиқ озод қилмайди. Суд Жиноят кодексида назарда тутилган бошқа жазони тайинлаши мумкин.

Озодликдан маҳрум қилишга оид чеклов

Қуйидаги жиноятлар учун ҳомиладор аёлга ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёлга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланмайди:

ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноят;
эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган жиноят;
қасддан содир этилган унча оғир бўлмаган жиноят.

Мазкур қоида оғир ёки ўта оғир жиноят содир этилганда озодликдан маҳрум қилишни истисно этмайди. Бундай ҳолларда суд жиноятнинг хусусияти, ижтимоий хавфлилик даражаси, айбдорнинг шахси ва бошқа ҳолатларни ҳисобга олади.

Озодликдан маҳрум қилишнинг энг кўп муддати

Аёл озодликдан маҳрум қилишга ҳукм қилинганда жазо муддати Жиноят кодекси Махсус қисмининг тегишли моддасида белгиланган энг кўп муддатнинг учдан икки қисмидан ортиқ бўлиши мумкин эмас.

Масалан, агар тегишли моддада энг кўп жазо ўн беш йил этиб белгиланган бўлса, аёлга тайинланадиган жазо, умумий қоидага кўра, ўн йилдан ошмаслиги керак.

Ушбу чеклов тегишли модда санкцияси доирасида жазо тайинлашда қўлланилади ва аёлнинг жиноий жавобгарлигини бекор қилмайди.

Узоқ муддатли ва умрбод озодликдан маҳрум қилиш

Узоқ муддатли озодликдан маҳрум қилиш йигирма йилдан ортиқ, лекин йигирма беш йилдан кўп бўлмаган муддатга белгиланади. Бундай жазо аёлга тайинланиши мумкин эмас.

Умрбод озодликдан маҳрум қилиш ҳам аёлларга нисбатан қўлланилмайди.

Аёлга узоқ муддатли ёки умрбод озодликдан маҳрум қилиш тайинланмайди, аммо қонунда белгиланган чегараларда муайян муддатга озодликдан маҳрум қилиш тайинланиши мумкин.

Жазони енгиллаштирувчи ҳолат

Ҳомиладор аёлнинг жиноят содир этиши жазони енгиллаштирувчи ҳолат ҳисобланади.

Суд жазо тайинлашда:

ҳомиладорлик ҳолатини;
жиноятнинг хусусияти ва хавфлилик даражасини;
етказилган зарарни;
айбдорнинг шахсини;
бошқа енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатларни баҳолайди.

Ҳомиладорлик енгиллаштирувчи ҳолат бўлса-да, у шахсни автоматик равишда жиноий жавобгарликдан ёки жазодан озод қилмайди.