Апостиль тушунчаси

Апостиль — Ўзбекистонда расмийлаштирилган ҳужжатдан Хорижий расмий ҳужжатларни легаллаштириш талабини бекор қилувчи Гаага конвенцияси қатнашчиси бўлган бошқа давлатда фойдаланиш имконини берувчи махсус штамп.

Апостиль билан:

• ҳужжатни имзолаган мансабдор шахс имзосининг ҳақиқийлиги;
• ушбу шахснинг ҳужжатни имзолаш ваколати;
• ҳужжатдаги муҳр ёки штамп босма изининг ҳақиқийлиги тасдиқланади.

Апостиль ҳужжатда баён этилган маълумотларнинг тўғрилигини ёки ҳужжат мазмунини эмас, унинг имзоси, муҳри ва мансабдор шахс ваколатини тасдиқлайди.

Апостилга қўйилган имзо қўшимча тасдиқлашни талаб қилмайди. Агар ҳужжатдан фойдаланиладиган давлат Гаага конвенцияси қатнашчиси бўлмаса, ҳужжатни консуллик легализациясидан ўтказиш талаб этилиши мумкин.

Апостиль қўйишга ваколатли органлар

Апостиль ҳужжатни берган органга қараб қуйидагилар томонидан қўйилади:

• адлия органлари ва муассасалари ҳамда ФҲДЁ органлари ҳужжатларига — Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари;
• судлардан чиқадиган ҳужжатларга — Ўзбекистон Республикаси Олий суди;
• прокуратура, тергов, суриштирув ва терговга қадар текширув органлари ҳужжатларига — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси;
• мактабгача, умумий ўрта ва мактабдан ташқари таълим ташкилотлари ҳужжатларига — Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги;
• ўрта махсус, касбий, олий ва олий таълимдан кейинги таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш ташкилотлари ҳужжатларига — Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Билим ва малакаларни баҳолаш агентлиги;
• бошқа расмий ҳужжатларга — Ташқи ишлар вазирлиги.

Апостиль қўйилмайдиган ҳужжатлар

Апостиль қуйидагиларга қўйилмайди:

• Ўзбекистоннинг хориждаги дипломатик ваколатхоналари ёки консуллик муассасалари расмийлаштирган ҳужжатларга;
• тижорат ёки божхона операцияларига бевосита алоқадор ҳужжатларга;
• Ўзбекистон Республикаси фуқаролик паспортига;
• ID-картага;
• ҳарбий билетга.

Ҳужжатни топширишдан олдин ундан фойдаланиладиган давлат апостилни қабул қилиши ва ҳужжат учун таржима талаб этилиши ёки этилмаслигини аниқлаштириш зарур.

Мурожаат қилиш тартиби

Апостиль анъанавий ёки электрон шаклда қўйилади.

Анъанавий тартибда мурожаат этувчи ёки унинг ишончнома асосидаги вакили ҳужжат турига мувофиқ ваколатли органга бевосита мурожаат қилади.

Электрон тартибда:

• Давлат хизматлари марказига бориш;
• Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали мустақил сўровнома юбориш мумкин.

ЯИДХП орқали юборилган сўровномани электрон рақамли имзо билан тасдиқлаш талаб этилмайди. Порталда муваффақиятли авторизациядан ўтиш сўровномани ариза берувчининг шахсан юборганини тасдиқлайди.

Сўровномага хорижда фойдаланиладиган расмий ҳужжат ёки расмий бўлмаган ҳужжатнинг нотариал тасдиқланган нусхаси илова қилинади.

Ҳужжатга қўйиладиган талаблар

Тақдим этиладиган ҳужжатда:

• тартиб рақами;
• берилган сана;
• мансабдор шахснинг имзоси;
• тегишли муҳр ёки штамп мавжуд бўлиши керак.

Имзо ҳамда муҳр ва штамп босма излари аниқ ва ўқиладиган бўлиши шарт. Ҳужжатда тузатиш ёки қўшимча ёзув бўлса, у ҳужжатни имзолаган шахс томонидан тегишли тартибда қайд этилиши лозим.

Агар қабул қилувчи давлат ҳужжат таржимасини талаб қилса, ҳужжат аввал тегишли давлат тилига ёки инглиз тилига таржима қилинади, таржимоннинг имзоси нотариус томонидан тасдиқланади, шундан кейин ҳужжат ва унинг тасдиқланган таржимасига апостиль қўйилади.

Йиғим миқдори

Ваколатли органга анъанавий тартибда мурожаат қилинганда сўровномани кўриб чиқиш учун:

• таълим ва фан соҳасидаги ҳужжатлар бўйича — БҲМнинг 20 фоизи;
• адлия органлари, адлия муассасалари ва ФҲДЁ органлари ҳужжатлари бўйича — БҲМнинг 20 фоизи;
• бошқа ҳужжатлар бўйича — БҲМнинг 10 фоизи миқдорида йиғим ундирилади.

Электрон апостиль учун Давлат хизматлари маркази орқали мурожаат қилинганда — БҲМнинг 20 фоизи, ЯИДХП орқали мурожаат қилинганда эса ушбу йиғимнинг 90 фоизи, яъни БҲМнинг 18 фоизи ундирилади.

Айни бир ишга тегишли ҳужжатлар тўпламига апостиль қўйилганда йиғим ҳар бир ҳужжат учун эмас, бутун ҳужжатлар тўплами учун ундирилади.

Апостиль қўйиш учун мурожаат қилган давлат органлари ва ташкилотлари йиғим тўлашдан озод қилинади. Расмий мурожаатдан кейин тўланган йиғим қайтарилмайди.

Кўриб чиқиш муддати

Сўровнома расмий ҳужжат тақдим этилган кундан бошлаб 2 иш куни ичида кўриб чиқилади.

Агар мансабдор шахснинг имзо намунаси, унинг ваколати ёки ташкилот муҳрининг намунасини қўшимча текшириш талаб этилса, кўриб чиқиш муддати 10 иш кунигача узайтирилиши мумкин. Муддат узайтирилганда мурожаат этувчи бу ҳақда хабардор қилинади.

Рад этиш асослари

Қуйидаги ҳолатларда апостиль қўйиш рад этилади:

• ҳужжатда зарур реквизитлардан бири мавжуд бўлмаса;
• мансабдор шахснинг имзоси ёки муҳр ва штамп ҳақиқий эмаслиги аниқланса;
• ҳужжатни имзолаган мансабдор шахс уни имзолаш ваколатига эга бўлмаса.

Рад этиш сабаблари кўрсатилган билдиришнома мурожаат этувчига юборилади. Камчиликларни бартараф этиб, 30 календарь кун ичида қайта мурожаат қилиш мумкин. Сўровномани белгиланган муддатда такроран кўриб чиқиш учун йиғим ундирилмайди.