Siyosiy partiyalar

Siyosiy partiya nima?

Siyosiy partiya — qarashlari, manfaatlari va maqsadlari mushtarak bo‘lgan O‘zbekiston fuqarolarining davlat hokimiyati organlarini shakllantirishda ishtirok etish hamda o‘z vakillari orqali davlat va jamoat ishlarini boshqarishda qatnashish maqsadida tuzilgan ko‘ngilli birlashmasi.

Siyosiy partiyalar saylovlarda ishtirok etishi, o‘z nomzodlarini ko‘rsatishi, o‘z g‘oya va dasturlarini targ‘ib qilishi hamda saylab qo‘yiladigan davlat organlarida o‘z vakillari orqali ishtirok etishi mumkin.

O‘zbekistonda qaysi siyosiy partiyalar faoliyat yuritadi?

Markaziy saylov komissiyasining rasmiy ma’lumotida quyidagi siyosiy partiyalar ko‘rsatilgan:

O‘zbekiston Ekologik partiyasi;
O‘zbekiston «Milliy tiklanish» demokratik partiyasi;
O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi;
O‘zbekiston «Adolat» sotsial-demokratik partiyasi;
O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi — O‘zLiDeP.

Partiya rahbarlari, manzillari va boshqa tez o‘zgarishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli partiya yoki vakolatli davlat organining rasmiy manbasidan tekshirish maqsadga muvofiq.

Bir vaqtning o‘zida nechta partiyaga a’zo bo‘lish mumkin?

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning o‘zida faqat bitta siyosiy partiyaga a’zo bo‘lishi mumkin.

Fuqaroning partiyaga mansubligi sababli uning huquqlarini cheklash yoki unga alohida imtiyoz va ustunlik berish taqiqlanadi.

Kimlar siyosiy partiyaga a’zo bo‘la olmaydi?

Qonunchilikka muvofiq ayrim lavozim va xizmat turlari siyosiy partiyaga a’zolik bilan bir vaqtda amalga oshirilishi mumkin emas.

Jumladan, sudьyalar, prokuratura va tergov organlarining ayrim xodimlari, ichki ishlar, Milliy gvardiya, Davlat xavfsizlik xizmati xodimlari, harbiy xizmatchilar hamda qonunda ko‘rsatilgan boshqa shaxslar siyosiy partiyalarga a’zo bo‘la olmaydi.

Yangi siyosiy partiya qanday tuziladi?

Siyosiy partiya tuzish uchun:

O‘zbekistonning kamida 8 ta hududiy sub’ektida, shu jumladan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Toshkent shahrida yashovchi;
partiyaga birlashish istagini bildirgan kamida 20 000 nafar fuqaroning imzosi

talab etiladi.

Partiya tuzish tashabbuskorlari kamida 50 nafar bo‘lishi va tashkiliy qo‘mita tuzishi kerak. Tashkiliy qo‘mita tuzilganidan keyin 7 kun ichida Adliya vazirligini yozma ravishda xabardor qiladi va ko‘pi bilan 3 oy faoliyat yuritishi mumkin.

Partiya ta’sis s’ezdi yoki konferentsiyasida tuziladi. Unda partiyaning ustavi va dasturi qabul qilinadi hamda rahbar organlari shakllantiriladi.

Siyosiy partiyani kim ro‘yxatdan o‘tkazadi?

Siyosiy partiyalarni O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi davlat ro‘yxatidan o‘tkazadi.

Ro‘yxatdan o‘tkazish uchun zarur hujjatlar partiya ustavi qabul qilingan kundan boshlab 1 oy ichida taqdim etiladi. Ro‘yxatdan o‘tkazish haqidagi ariza ham 1 oy ichida ko‘rib chiqiladi, qabul qilingan qaror esa partiya rahbar organiga ko‘pi bilan 3 kun ichida etkaziladi.

Eslatma: partiyaning ustavi, maqsadlari, vazifalari yoki faoliyat usullari Konstitutsiya va qonunchilikka zid bo‘lsa, partiyani davlat ro‘yxatidan o‘tkazish rad etilishi mumkin.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 26.12.1996-yildagi 337-I-son