Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konventsiya (CEDAW)

Konventsiyaning maqsadi

Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konventsiya BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 1979-yil 18-dekabrda qabul qilingan.

O‘zbekiston Konventsiyaga Oliy Majlisning 1995-yil 6-maydagi 87-I-son qarori asosida qo‘shilgan. Konventsiya O‘zbekiston uchun 1995-yil 18-avgustda kuchga kirgan.

Konventsiya xotin-qizlarning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, fuqarolik va oilaviy huquqlardan erkaklar bilan teng foydalanishini ta’minlashga qaratilgan.

Kamsitishning mazmuni

Jins belgisiga asoslangan va xotin-qizlarning huquqlarini tan olish, ulardan foydalanish yoki ularni amalga oshirish imkoniyatini cheklaydigan har qanday farqlash, istisno yoki cheklov kamsitish hisoblanadi.

Kamsitish:

qonun yoki rasmiy qarorda bevosita belgilanishi;
barchaga bir xil qoida ko‘rinishida bo‘lib, amalda xotin-qizlarni noqulay holatga solishi;
davlat organi, tashkilot, ish beruvchi yoki jismoniy shaxs harakatida namoyon bo‘lishi mumkin.

Konventsiya faqat qonunlardagi tenglikni emas, xotin-qizlarning amalda ham teng natija va imkoniyatlarga ega bo‘lishini talab qiladi.

Konventsiya qamrab oladigan sohalar

Konventsiya xotin-qizlarning:

saylash, saylanish va davlat boshqaruvida ishtirok etish;
xalqaro miqyosda davlat nomidan vakillik qilish;
fuqarolikni olish, o‘zgartirish va saqlab qolish;
ta’lim va kasbiy tayyorgarlikdan teng foydalanish;
ishlash, kasb tanlash va teng ahamiyatli mehnat uchun teng haq olish;
tibbiy va reproduktiv salomatlik xizmatlaridan foydalanish;
kredit, ijtimoiy ta’minot va boshqa iqtisodiy imkoniyatlarga ega bo‘lish;
nikoh tuzish, turmush o‘rtog‘ini tanlash va oilaviy munosabatlarda teng huquqli bo‘lishini kafolatlashga qaratilgan.

Qishloq joylarda yashovchi xotin-qizlarning mehnat, tibbiy xizmat, ta’lim, ijtimoiy ta’minot va infratuzilmaga bo‘lgan ehtiyojlari alohida hisobga olinishi lozim.

Davlatning majburiyatlari va monitoring

Ishtirokchi davlat kamsituvchi qonunlar va amaliyotlarni bekor qilishi, huquqiy himoya mexanizmlarini yaratishi hamda davlat organlari va xususiy shaxslar tomonidan kamsitishning oldini olishi kerak.

Davlatlar Konventsiyani amalga oshirish bo‘yicha ko‘rilgan choralar haqida CEDAW qo‘mitasiga davriy ma’ruzalar taqdim etadi. Qo‘mita ma’ruzalarni ko‘rib chiqib, davlatga tavsiyalar beradi.

O‘zbekistonda asosiy milliy kafolatlar «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonunda belgilangan.

Kamsitishga uchragan shaxs vakolatli davlat organiga, yuqori turuvchi tashkilotga yoki sudga murojaat qilishi mumkin. Murojaatga qarorlar, yozishmalar, audio-video materiallar va boshqa dalillarni ilova qilish maqsadga muvofiq.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar