Oila, bolalar, yoshlar va xotin-qizlarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash

Oila qanday himoya qilinadi?

Oila — nikoh, qarindoshlik, farzandlikka olish yoki bolani tarbiyaga olishdan kelib chiqadigan shaxsiy va mulkiy munosabatlarga asoslangan jamiyatning asosiy bo‘g‘ini.

Nikoh:

nikohlanuvchilarning ixtiyoriy roziligiga;
er va xotinning teng huquqliligiga;
O‘zbekiston xalqining an’anaviy oilaviy qadriyatlariga asoslanadi.

Davlat oilaning to‘laqonli rivojlanishi uchun ijtimoiy, iqtisodiy, huquqiy va boshqa shart-sharoitlarni yaratadi.

Ota-onalarning majburiyatlari nimalardan iborat?

Ota-onalar va ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar voyaga etmagan bolalarini:

boqishi;
tarbiyalashi;
ta’lim olishini ta’minlashi;
sog‘lig‘i va xavfsizligi haqida g‘amxo‘rlik qilishi;
jismoniy, aqliy va ma’naviy rivojlanishi uchun sharoit yaratishi shart.

Bolaga nisbatan zo‘ravonlik, shafqatsiz muomala, kamsitish yoki uning manfaatlariga zid xatti-harakatlarga yo‘l qo‘yilmaydi.

Bolaning manfaatlari qanday himoya qilinadi?

Bolaning eng ustun manfaatlari — bolaga oid har qanday qarorda uning xavfsizligi, sog‘lig‘i, rivojlanishi va huquqlari birinchi o‘rinda hisobga olinishi.

Davlat:

bolaning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiladi;
etim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bolalarni qo‘llab-quvvatlaydi;
ta’lim, tibbiy yordam va ijtimoiy xizmatlardan foydalanish uchun sharoit yaratadi;
bolani zo‘ravonlik, ekspluatatsiya va zararli mehnatdan muhofaza qiladi.

Voyaga etgan farzandlarning majburiyati bormi?

Voyaga etgan, mehnatga layoqatli farzandlar o‘z ota-onalari haqida g‘amxo‘rlik qilishi shart.

Ota-ona yordamga muhtoj va mehnatga layoqatsiz bo‘lsa, farzanddan ta’minot undirish masalasi qonunda belgilangan tartibda sud tomonidan hal qilinishi mumkin.

Yoshlarga qanday kafolatlar berilgan?

Davlat yoshlarning:

ta’lim olishi;
sog‘lig‘ini saqlashi;
ishga joylashishi va bandligi;
uy-joyga ega bo‘lishi;
intellektual, ijodiy va jismoniy rivojlanishi;
jamiyat va davlat hayotida ishtirok etishi uchun sharoit yaratadi.

Yoshlarga oid davlat siyosati yoshlarni kamsitmaslik, ularning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash va huquqiy manfaatlarini himoya qilish printsiplariga asoslanadi.

Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlimi?

Xotin-qizlar va erkaklar:

davlat va jamiyat ishlarini boshqarish;
ta’lim;
mehnat;
tadbirkorlik;
sog‘liqni saqlash;
ijtimoiy himoya;
oilaviy munosabatlarda teng huquq va imkoniyatlarga ega.

Jins bo‘yicha bevosita yoki bilvosita kamsitish taqiqlanadi. Onalik, otalik va bolalik davlat muhofazasidadir.

Huquq buzilganda qaerga murojaat qilinadi?

Holatga qarab:

vasiylik va homiylik organiga;
Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi tizimiga;
Yoshlar ishlari agentligiga;
«Inson» ijtimoiy xizmatlar markaziga;
ichki ishlar organiga;
prokuraturaga;
Ombudsmanga;
sudga murojaat qilish mumkin.

Bolaning huquqlari buzilganda uning ota-onasi, vasiysi, homiysi yoki boshqa qonuniy vakili ham murojaat qilish huquqiga ega.