Konstitutsiyada tadbirkorlar uchun belgilangan asosiy kafolatlar

Tadbirkorlik erkinligi kafolatlanadimi?

Konstitutsiyaga ko‘ra, tadbirkorlar qonunchilikka muvofiq:

har qanday faoliyatni amalga oshirish;
o‘z faoliyati yo‘nalishini mustaqil tanlash huquqiga ega.

Tadbirkorlik faoliyati — tavakkalchilik asosida daromad olishga qaratilgan mustaqil faoliyat.

Qonun bilan taqiqlangan yoki litsenziya, ruxsatnoma yoxud xabardor qilish tartibi belgilangan faoliyatlar umumiy qoidadan mustasno.

Qulay ishbilarmonlik muhiti

Davlat:

qulay investitsiyaviy va ishbilarmonlik muhitini ta’minlashi;
tadbirkorlikni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratishi;
mulk va tadbirkorlik huquqlarini himoya qilishi kerak.

Tovarlar va mablag‘larning erkin harakati

O‘zbekiston hududida:

tovarlar;
xizmatlar;
mehnat resurslari;
moliyaviy mablag‘larning erkin harakatlanishi kafolatlanadi.

Qonunda belgilangan xavfsizlik, soliq, bojxona, litsenziya va boshqa talablar bundan mustasno.

Mulk shakllarining tengligi

Barcha mulk shakllari:

teng huquqli;
qonun bilan himoya qilinadi.

Xususiy mulk — shaxsning mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqi.

Mulkdor mol-mulkidan faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda mahrum etilishi mumkin.

Xususiy mulk daxlsizligi

Mulkdor:

mol-mulkiga egalik qilish;
undan foydalanish;
uni sotish, ijaraga berish yoki boshqa tarzda tasarruf etish huquqiga ega.

Mol-mulkni davlat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish qonunda belgilangan tartibda va oldindan hamda teng qiymatda tovon to‘lash sharti bilan amalga oshiriladi.

Er xususiy mulk bo‘lishi mumkinmi?

Er qonunda belgilangan shartlar va tartibda xususiy mulk bo‘lishi mumkin.

Erdan foydalanish:

atrof muhitga zarar etkazmasligi;
boshqa shaxslarning huquqlarini buzmasligi;
qonunchilikda belgilangan maqsad va talablarga mos bo‘lishi kerak.

Halol raqobat himoya qilinadi

Davlat:

halol raqobat uchun shart-sharoit yaratadi;
monopol faoliyatni qonun bilan cheklaydi;
bozorda ustun mavqeni suiiste’mol qilishga qarshi chora ko‘radi;
iste’molchilarning huquqlarini himoya qiladi.

Halol raqobat — tadbirkorlarning qonunga muvofiq va teng shartlarda raqobatlashishi.

Bank siri kafolatlanadi

Bank operatsiyalari, omonatlar va hisobvaraqlar sir saqlanishi kafolatlanadi.

Bunday ma’lumotlar:

mijozning roziligi bilan;
qonunda belgilangan vakolatli organ so‘rovi asosida;
sud yoki boshqa qonuniy asos mavjud bo‘lganda taqdim etilishi mumkin.

Intellektual mulk muhofaza qilinadi

Intellektual mulk — ixtiro, tovar belgisi, asar, dasturiy mahsulot, dizayn va boshqa ijodiy faoliyat natijalariga bo‘lgan huquq.

Intellektual mulk qonun bilan muhofaza qilinadi. Uni egasining roziligisiz qonunga xilof ishlatish huquqiy javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin.

Tadbirkor o‘z huquqini qanday himoya qiladi?

Tadbirkor:

davlat organiga yoki yuqori turuvchi organga murojaat qilish;
Biznes-ombudsmanga murojaat qilish;
prokuraturaga shikoyat qilish;
iqtisodiy yoki ma’muriy sudga da’vo kiritish;
etkazilgan zararni undirish huquqiga ega.

Davlat organining qonunga xilof qarori, harakati yoki harakatsizligi natijasida etkazilgan zarar qonunda belgilangan tartibda qoplanishi kerak.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar