
Oila kodeksiga ko‘ra, nikoh davrida er-xotinning umumiy daromadlari hisobiga olingan ko‘char va ko‘chmas mol-mulk, kimning nomiga rasmiylashtirilganidan qat’i nazar, ularning birgalikdagi umumiy mulki hisoblanadi.
Shu sababli subsidiya va ipoteka krediti yordamida nikoh davrida olingan uy-joy, odatda, er-xotinning umumiy mulki bo‘ladi. Nikoh shartnomasida boshqacha tartib belgilangan yoki uy-joy shaxsiy mablag‘ hisobiga olingani isbotlangan holatlar bundan mustasno.
Uy-joyni xarid qilishning o‘zi mavjud umumiy ko‘chmas mulkni tasarruf etish hisoblanmaydi. Shuning uchun qonunchilikda subsidiyaga ariza berish yoki uy-joyni xarid qilishning o‘zi uchun barcha holatlarda notarial rozilik olish degan umumiy qoida mavjud emas.
Biroq subsidiya ajratishda turmush o‘rtoqning daromadi, uning nomida turar joy mavjudligi va avval subsidiya olgan-olmagani tekshiriladi. Bank shartlariga ko‘ra turmush o‘rtoq hamqarz oluvchi sifatida jalb qilinishi va tegishli hujjatlarni imzolashi mumkin.
«Ipoteka to‘g‘risida»gi Qonun bo‘yicha umumiy birgalikdagi mulk bo‘lgan mol-mulk barcha mulkdorlarning yozma roziligi bilan ipotekaga qo‘yiladi.
Shuning uchun nikoh davrida umumiy mulkka aylanadigan uy-joy ipoteka ta’minoti sifatida rasmiylashtirilganda bank turmush o‘rtoqning roziligini yoki uning shartnomada ishtirok etishini talab qilishi mumkin. Rozilikning shakli bank, notarial rasmiylashtirish va bitim xususiyatiga qarab belgilanadi.
Muhim: turmush o‘rtoqning roziligi masalasida uy-joyni sotib olish bilan uni ipotekaga qo‘yish yoki sotish bir xil huquqiy harakat emas. Asosiy rozilik talabi umumiy ko‘chmas mulkni tasarruf etish yoki garovga qo‘yish bosqichida yuzaga keladi.
Nikoh bekor qilinganining o‘zi nikoh davrida orttirilgan umumiy mulkdagi huquqlarni avtomatik ravishda tugatmaydi. Agar uy-joy nikoh davrida olingan bo‘lsa va hali bo‘linmagan bo‘lsa, u sobiq er-xotinning umumiy mulki bo‘lib qolishi mumkin.
Umumiy ko‘chmas mulkni sotish, hadya qilish yoki boshqacha tasarruf etish uchun boshqa tarafning notarial tasdiqlangan roziligi talab qilinadi. Nizo bo‘lsa, mulkdagi ulushlar sud tartibida aniqlanadi. Nikohdan ajralgan er-xotinning umumiy mol-mulkni bo‘lish haqidagi talablariga uch yillik da’vo muddati qo‘llaniladi.