Vorislik to‘g‘risida umumiy qoidalar

Vorislik asoslari

Vorislik — vafot etgan shaxsga tegishli bo‘lgan, uning o‘limidan keyin bekor bo‘lmaydigan mol-mulk, mulkiy huquq va majburiyatlarning merosxo‘rlarga o‘tishidir.

Vorislik:

vasiyatnoma bo‘yicha;
qonun bo‘yicha amalga oshiriladi.

Qonun bo‘yicha vorislik vasiyatnoma mavjud bo‘lmasa, vasiyatnoma butun merosning taqdirini belgilamasa yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda qo‘llaniladi.

Meros tarkibi

Meros ochilgan paytda meros qoldiruvchiga tegishli bo‘lgan va uning o‘limidan keyin ham saqlanib qoladigan quyidagilar meros tarkibiga kiradi:

ko‘char va ko‘chmas ashyolar;
pul mablag‘lari va qimmatli qog‘ozlar;
mulkiy huquqlar;
intellektual mulk ob’ektlariga nisbatan mulkiy huquqlar;
mulkiy majburiyatlar, shu jumladan qarzlar.

Muhim! Merosxo‘rlar meros qoldiruvchining qarzlari bo‘yicha o‘zlariga o‘tgan meros mol-mulkining qiymati doirasidagina javob beradilar.

Meros qoldiruvchining shaxsi bilan chambarchas bog‘liq quyidagi huquq va majburiyatlar meros tarkibiga kirmaydi:

aliment olish yoki to‘lash huquq va majburiyatlari;
hayot yoki sog‘liqqa etkazilgan zarar uchun tovon olish huquqi;
pensiya, nafaqa va boshqa shaxsiy ijtimoiy to‘lovlarni olish huquqi;
mulkiy huquqlar bilan bog‘liq bo‘lmagan shaxsiy nomulkiy huquqlar.

Merosning ochilish vaqti va joyi

Meros fuqaro vafot etganida yoki sud tomonidan vafot etgan deb e’lon qilinganda ochiladi.

Merosning ochilish joyi — meros qoldiruvchining oxirgi doimiy yashash joyi. Agar bu joy noma’lum bo‘lsa, ko‘chmas mulk yoki uning asosiy qismi turgan joy, ko‘chmas mulk bo‘lmasa, ko‘char mulkning asosiy qismi turgan joy merosning ochilish joyi hisoblanadi.

Meros ochilgan paytda tirik bo‘lgan fuqarolar, shuningdek meros qoldiruvchi hayotligida homila holida bo‘lib, meros ochilganidan keyin tirik tug‘ilgan bolalar merosxo‘r bo‘lishi mumkin. Yuridik shaxslar, davlat va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faqat vasiyatnoma bo‘yicha merosxo‘r bo‘lishi mumkin.

Tartib O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksining 1112–1118-moddalari bilan belgilangan.