Yakuniy davlat attestatsiyasi nima

Maktab bitiruvchilari umumiy o‘rta ta’lim dasturlarini to‘liq o‘zlashtirganidan keyin yakuniy davlat attestatsiyasidan o‘tishi shart. Qonunchilikda nazarda tutilgan ayrim hollarda bitiruvchi attestatsiyadan qisman yoki to‘liq ozod qilinishi mumkin.

Yakuniy attestatsiya bitiruvchining bilim, malaka va ko‘nikmalari belgilangan ta’lim talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida o‘tkaziladi.

Attestatsiya tegishli fanning amaldagi o‘quv dasturi asosida yozma, og‘zaki yoki test shaklida tashkil etiladi.

Yakuniy davlat attestatsiyasi — maktab bitiruvchisining ta’lim dasturini qay darajada o‘zlashtirganini baholash uchun o‘quv yili yakunida o‘tkaziladigan sinov.

Yakuniy attestatsiyaga kimlar qo‘yiladi

Quyidagi bitiruvchilar maktab pedagogik kengashining qarori asosida yakuniy attestatsiyaga qo‘yiladi:

— o‘quv fanlaridan yil yakuni bo‘yicha ijobiy baholar olgan bitiruvchilar;

— bitta o‘quv fanidan qoniqarsiz yillik baho olgan bitiruvchilar, bunda ular ushbu fan bo‘yicha ham yakuniy attestatsiyadan o‘tishi shart.

Shartnoma asosida maktabda tahsil olayotgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar ham belgilangan umumiy talablar asosida yakuniy attestatsiyaga qo‘yiladi.

Pedagogik kengash — ta’lim muassasasida o‘quv-tarbiya jarayoniga oid masalalarni ko‘rib chiquvchi kollegial organ.

Attestatsiya o‘tkaziladigan fanlar

Bitiruvchi sinflarda yakuniy attestatsiya o‘tkaziladigan fanlar ro‘yxati, sinov shakli va muddatlari har bir o‘quv yili uchun Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Ta’lim tili o‘zbek tili bo‘lmagan maktablarda davlat tili majburiy fanlar blokiga kiritiladi.

11-sinf bitiruvchilari majburiy fanlar bilan birga tanlov fanlari bo‘yicha ham yakuniy attestatsiyadan o‘tadi. Bitiruvchi tanlov fanlari ro‘yxatidan oliy ta’lim tashkilotiga kirish imtihonida tanlagan yo‘nalishiga mos fanlarni tanlashi mumkin.

Ayrim fanlar chuqur o‘rganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan maktablarida pedagogik kengash qarori bilan tegishli fandan qo‘shimcha yakuniy attestatsiya o‘tkazilishi mumkin.

Tanlov fani — bitiruvchi belgilangan ro‘yxatdan o‘zining kelgusi ta’lim yo‘nalishiga muvofiq tanlaydigan attestatsiya fani.

Yakuniy attestatsiya komissiyasi

Maktab bitiruvchilarining yakuniy attestatsiyasini pedagogik kengash tasdiqlagan yakuniy attestatsiya komissiyasi muvofiqlashtiradi.

Attestatsiya o‘tkaziladigan har bir fan bo‘yicha maktab direktorining buyrug‘i bilan quyidagi tarkibda komissiya tuziladi:

— komissiya raisi — maktab direktori, direktor o‘rinbosari yoki maktab o‘qituvchisi;

— mazkur sinfda ushbu fandan dars bergan o‘qituvchi;

— tegishli yoki unga yaqin fan o‘qituvchilaridan bir nafar assistent.

Mazkur sinfga attestatsiya fanidan dars bergan o‘qituvchi shu sinf bo‘yicha komissiya raisi bo‘lishi mumkin emas.

Yakuniy attestatsiyada maktabning kuzatuv kengashi va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari vakillari jamoatchilik asosida kuzatuvchi sifatida qatnashishi mumkin.

Yakuniy attestatsiya komissiyasi — attestatsiyani tashkil etadigan, o‘tkazadigan va bitiruvchilar natijalarini baholaydigan komissiya.

Attestatsiya jadvali va o‘tkazish vaqti

Yakuniy attestatsiya maktab direktori tasdiqlagan jadval asosida o‘tkaziladi. Jadval attestatsiya boshlanishidan kamida 10 kun oldin maktabning ko‘rinadigan joyiga osib qo‘yilishi kerak.

Fanlar bo‘yicha attestatsiyalar oralig‘i kamida ikki kun bo‘lishi lozim.

Jismoniy tarbiya fanidan avval amaliy, keyin nazariy attestatsiya o‘tkaziladi.

Barcha maktablarda yakuniy attestatsiya ertalab soat 8:00 da boshlanadi. Og‘zaki attestatsiyada bitiruvchilar soni 20 nafardan ortiq bo‘lsa, ular ikki guruhga bo‘linib, bir kunda ketma-ket sinovdan o‘tkazilishi mumkin.

Attestatsiya uchun ajratiladigan vaqt

Bitiruvchilarga:

— ona tilidan yozma ish uchun 3 astronomik soat;

— ona tili va adabiyotdan insho yozish uchun 4 astronomik soat;

— matematikadan yozma ish uchun 3 astronomik soat ajratiladi.

Test sinovlarida ijtimoiy-gumanitar fanlarning har bir test savoli uchun 2 daqiqa, aniq fanlarning har bir test savoli uchun 3 daqiqa beriladi.

Og‘zaki attestatsiyada olingan topshiriq bo‘yicha tayyorlanish uchun bitiruvchiga 15–20 daqiqa vaqt beriladi.

Baholash tartibi

Har bir fan bo‘yicha yakuniy baho bitiruvchining yillik bahosi va yakuniy attestatsiyada olgan bahosi asosida qo‘yiladi.

Yillik baho bilan yakuniy attestatsiya bahosining o‘rtacha ko‘rsatkichi hisoblanib, yaxlitlanadi. Biroq yakuniy attestatsiyadan qoniqarsiz baho olgan bitiruvchiga qoniqarli yakuniy baho qo‘yilmaydi.

Yozma ishlar komissiya raisi tomonidan shifrlanadi va komissiya a’zolari tomonidan maktabdan olib chiqilmagan holda tekshiriladi.

Og‘zaki attestatsiya bahosi sinov tugashi bilan, yozma ish bahosi esa keyingi attestatsiya o‘tkaziladigan kunga qadar e’lon qilinadi.

Attestatsiya tartibini buzish

Bitiruvchi yozma yoki og‘zaki attestatsiya vaqtida belgilangan tartibni buzsa, u attestatsiyani davom ettirish huquqidan mahrum qilinadi.

Bu holat komissiya tomonidan yakuniy attestatsiya bayonnomasiga kiritiladi.

Maktab pedagogik kengashining qarori asosida bitiruvchiga yakuniy attestatsiya tugaganidan ikki hafta o‘tgach, tegishli fanni qayta topshirishga ruxsat berilishi mumkin.

Qoniqarsiz baho olganda qayta topshirish

Bir yoki ikki fandan o‘tkazilgan yakuniy attestatsiyada qoniqarsiz baho olgan bitiruvchiga oxirgi attestatsiyadan keyin ikki hafta o‘tgach, ushbu fanlarni qayta topshirish huquqi beriladi.

Yillik baholar va yakuniy attestatsiya natijalariga ko‘ra davlat ta’lim standartlari talablarini bajarmagan hamda qoniqarsiz baho olgan bitiruvchi shu sinfda qayta o‘qishga qoldiriladi.

Apellyatsiya berish

Yakuniy attestatsiyada olgan bahosidan norozi bitiruvchi baholar e’lon qilingan kundan boshlab 3 kun ichida tuman yoki shahar maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi huzuridagi apellyatsiya komissiyasiga murojaat qilishi mumkin.

Yozma ish bilan tanishish, apellyatsiya komissiyasining ish tartibi, tarkibi va vakolatlari tuman yoki shahar maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi buyrug‘i bilan belgilanadi.

Ushbu ma’lumotlar attestatsiya boshlanishidan kamida ikki hafta oldin bitiruvchilar, ota-onalar, o‘qituvchilar va maktab rahbarlariga etkazilishi kerak.

Apellyatsiya — bitiruvchining attestatsiya natijasini qayta ko‘rib chiqishni so‘rab vakolatli komissiyaga murojaat qilishi.

Attestatsiyadan ozod qilish

Fanlarni ijobiy o‘zlashtirayotgan bitiruvchilar quyidagi hollarda yakuniy attestatsiyadan qisman yoki to‘liq ozod qilinishi mumkin:

— nizomdagi ro‘yxatda ko‘rsatilgan kasalliklar mavjud bo‘lganda;

— xalqaro yoki respublika fan olimpiadasi, sport musobaqasi, ko‘rik yoxud tanlovda ishtirok etish vaqti attestatsiya kuniga to‘g‘ri kelganda;

— xorijiy til yoki umumta’lim fani bo‘yicha belgilangan milliy yoki xalqaro tan olingan sertifikat mavjud bo‘lganda.

Sertifikatga ega o‘quvchi sertifikat tegishli bo‘lgan yakuniy attestatsiya fanidan ozod qilinadi. Tan olinadigan sertifikatlar ro‘yxati Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Attestatsiyadan ozod qilish — qonunchilikda belgilangan asos mavjud bo‘lganda bitiruvchining ayrim yoki barcha yakuniy sinovlarni topshirmasligiga ruxsat berish.

Muddatidan oldin attestatsiya

Bitiruvchining yashash joyi o‘zgarishi va respublikadan tashqariga chiqishi mart, aprelь yoki may oylarida yuzaga kelsa, tasdiqlovchi rasmiy hujjatlar asosida unga attestatsiyani muddatidan oldin topshirishga ruxsat berilishi mumkin.

Ruxsat Qoraqalpog‘iston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, viloyat yoki Toshkent shahar maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasining buyrug‘i bilan beriladi.

Bunday attestatsiya maktab direktori tuzgan vaqtinchalik komissiya va direktor tasdiqlagan jadval asosida o‘tkaziladi.

Attestatsiya vaqtida kasal bo‘lib qolish

Yakuniy attestatsiya davrida kasal bo‘lgan va attestatsiya jarayoni tugashiga qadar sog‘aygan bitiruvchi maktab direktorining buyrug‘i asosida qoldirilgan fanlarni oxirgi attestatsiyadan ikki hafta o‘tgach topshiradi.

O‘quvchining salomatligi sababli jismoniy tarbiya mashg‘ulotlaridan ozod qilingani uning maktabni bitirishiga to‘sqinlik qilmaydi.