Arizani ko‘rmasdan qoldirish asoslari
Sud, jumladan, quyidagi hollarda arizani ko‘rmasdan qoldiradi:
- ariza muomalaga layoqatsiz shaxs tomonidan berilsa, qonundagi istisnolar bundan mustasno;
- manfaatdor shaxs nomidan ariza vakolati bo‘lmagan shaxs tomonidan berilsa;
- boshqa sud yoki hakamlik sudi ish yurituvida ayni taraflar, predmet va asoslar bo‘yicha ish mavjud bo‘lsa;
- taraflar nizoni hakamlik sudiga berish haqida haqiqiy hakamlik bitimi tuzgan bo‘lsa;
- ishni o‘z ishtirokisiz ko‘rishni so‘ramagan taraflar ikkinchi chaqiruv bo‘yicha ham uzrli sababsiz kelmasa va ishni mavjud materiallar asosida hal qilish mumkin bo‘lmasa;
- da’vogar ikkinchi chaqiruv bo‘yicha kelmasa va javobgar ishni mazmunan ko‘rishni talab qilmasa;
- alohida tartibdagi ishda huquq to‘g‘risida nizo kelib chiqsa;
- da’vogar arizani ko‘rmasdan qoldirishni so‘rasa;
- qonunda yoki shartnomada belgilangan sudgacha hal qilish yoxud mediatsiya tartibiga rioya qilinmasa;
- taraflar mediativ kelishuv tuzsa.
Er xotinining roziligisiz xotinining homiladorligi vaqtida yoki bola tug‘ilganidan keyin bir yil ichida nikohni bekor qilish haqida da’vo bersa, ariza ham ko‘rmasdan qoldiriladi.
Sud ajrimi va shikoyat
Arizani ko‘rmasdan qoldirish haqida sud ajrim chiqaradi. Ajrimda ishni ko‘rishga to‘sqinlik qilayotgan holatlarni bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatilishi kerak.
Qonunda belgilangan hollarda ajrimda:
- davlat bojini qaytarish;
- da’voni ta’minlash choralarini bekor qilish masalalari ham hal etiladi.
Ajrim ustidan FPKda nazarda tutilgan hollarda xususiy shikoyat yoki protest berilishi mumkin.
Muhim: Arizani ko‘rmasdan qoldirish nizoning mazmunan hal qilinganligini anglatmaydi. Asos bo‘lgan holat bartaraf etilsa, manfaatdor shaxs sudga yangidan murojaat qilishga haqli.
Tartib Fuqarolik protsessual kodeksining 122–123-moddalari bilan belgilangan.