Er-xotinning umumiy mol-mulkini bo‘lish to‘g‘risida kelishuv

Qaysi mol-mulk bo‘linishi mumkin

Nikoh davomida er-xotinning umumiy daromadlari hisobiga orttirilgan mol-mulk, u kimning nomiga rasmiylashtirilganidan qat’i nazar, qoida tariqasida ularning umumiy mol-mulki hisoblanadi.

Jumladan:

ko‘chmas mulk;
transport vositalari;
qimmatli qog‘ozlar, paylar va ulushlar;
bank omonatlari;
tadbirkorlik va mehnat faoliyatidan olingan daromadlar;
nikoh davomida orttirilgan boshqa mol-mulk bo‘linishi mumkin.

Umumiy mol-mulk nikoh davrida ham, nikoh bekor qilinganidan keyin ham bo‘linishi mumkin.

Qaysi mol-mulk bo‘linmaydi

Qoida tariqasida quyidagilar har bir er yoki xotinning shaxsiy mulki hisoblanadi:

nikohga qadar tegishli bo‘lgan mol-mulk;
nikoh davomida hadya, meros yoki boshqa bepul bitim asosida olingan mol-mulk;
qimmatbaho buyumlar va zebu-ziynatlardan tashqari shaxsiy foydalanish buyumlari.

Agar shaxsiy mol-mulkning qiymati nikoh davomida umumiy mablag‘lar yoki ikkinchi tarafning mehnati hisobiga ancha oshirilgan bo‘lsa, u sud tomonidan umumiy mol-mulk deb topilishi mumkin.

Kelishuvning shakli

O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksiga muvofiq er-xotin umumiy mol-mulkni o‘zaro kelishuv asosida bo‘lishi mumkin. Taraflarning xohishiga ko‘ra kelishuv notarial tartibda tasdiqlanadi.

Kelishuvda:

bo‘linadigan har bir mol-mulk;
uning huquqiy holati va qiymati;
qaysi mol-mulk qaysi tarafga o‘tishi;
ulushlar miqdori;
kompensatsiya summasi va to‘lash muddati;
umumiy qarzlarni taqsimlash tartibi;
mol-mulkni topshirish va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish shartlari ko‘rsatiladi.

Muhim! Ko‘chmas mulk yoki transport vositasi kelishuv asosida boshqa tarafga o‘tsa, huquqni tegishli davlat organida qayta ro‘yxatdan o‘tkazish talab etiladi.

Ulushlar va kompensatsiya

Agar nikoh shartnomasida boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, er-xotinning umumiy mol-mulkdagi ulushlari teng deb hisoblanadi.

Taraflar o‘zaro kelishuv bilan mol-mulkni boshqacha nisbatda bo‘lishlari mumkin. Bir tarafga uning ulushidan qimmatroq mol-mulk berilsa, ikkinchi tarafga pul yoki boshqa kompensatsiya belgilanishi mumkin.

Bolalarga tegishli buyumlar

Voyaga etmagan bolalar ehtiyoji uchun olingan kiyim-bosh, maktab va sport jihozlari, musiqa asboblari, kitoblar va boshqa buyumlar bo‘linmaydi. Ular bolalar qaysi taraf bilan yashasa, o‘sha tarafga kompensatsiyasiz beriladi.

Bolalar nomiga qo‘yilgan omonatlar ham bolalarga tegishli bo‘lib, umumiy mol-mulkni bo‘lishda hisobga olinmaydi.

Umumiy qarzlar

Oila manfaatlari uchun olingan umumiy qarzlar kelishuvda ham hisobga olinishi lozim. Biroq kelishuv kreditorning huquqlarini uning roziligisiz bekor qilmaydi yoki kamaytirmaydi.

Nizo kelib chiqsa, mol-mulk, ulushlar va umumiy qarzlarni taqsimlash masalasi sud tomonidan hal qilinadi.

Notariusga taqdim etiladigan ma’lumotlar

Notarius taraflarning shaxsi, nikoh holati, mol-mulkka bo‘lgan huquq, taqiqlar va boshqa cheklovlarni elektron axborot tizimlari orqali tekshiradi. Elektron tizimlarda mavjud bo‘lmagan hujjatlar taraflardan talab qilinishi mumkin.