Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konventsiya (CEDAW)

Konventsiyaning maqsadi

Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konventsiya BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 1979-yil 18-dekabrda qabul qilingan va 1981-yil 3-sentabrda kuchga kirgan. O‘zbekiston Konventsiyaga 1995-yilda qo‘shilgan.

Konventsiya ko‘pincha CEDAW qisqartmasi bilan ataladi. U xotin-qizlarning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, fuqarolik va boshqa sohalarda erkaklar bilan teng huquqlardan foydalanishini ta’minlashga qaratilgan.

Xotin-qizlarni kamsitish nima

Konventsiyaga ko‘ra, jins belgisiga asoslangan va xotin-qizlarning huquq hamda erkinliklarini tan olish, ulardan foydalanish yoki ularni amalga oshirish imkoniyatini cheklaydigan har qanday farqlash, istisno yoki cheklov kamsitish hisoblanadi.

Kamsitish:

qonunda bevosita belgilangan bo‘lishi;
tashqi ko‘rinishidan barchaga bir xil bo‘lgan, ammo xotin-qizlarni noqulay holatga soladigan qoida orqali yuzaga kelishi;
davlat organi, tashkilot, ish beruvchi yoki boshqa shaxsning harakatida namoyon bo‘lishi mumkin.

Huquqiy tenglikning o‘zi etarli emas. Konventsiya xotin-qizlarning amalda ham teng imkoniyatlarga ega bo‘lishini talab qiladi.

Davlatlarning asosiy majburiyatlari

Konventsiya ishtirokchilari:

kamsitishni qonun bilan taqiqlashi va samarali himoya choralarini belgilashi;
kamsituvchi qonunlar, urf-odatlar va amaliyotlarni o‘zgartirishi yoki bekor qilishi;
siyosiy hayot va davlat boshqaruvida teng ishtirokni ta’minlashi;
ta’lim, mehnat, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy himoyada teng imkoniyatlar yaratishi;
nikoh va oilaviy munosabatlarda teng huquqlarni kafolatlashi;
qishloq joylarda yashovchi xotin-qizlarning alohida ehtiyojlarini hisobga olishi kerak.

Haqiqiy tenglikka tezroq erishish uchun qabul qilinadigan vaqtinchalik maxsus choralar, masalan, xotin-qizlar ishtirokini oshirishga qaratilgan maqsadli dasturlar kamsitish hisoblanmaydi. Bunday choralar teng imkoniyatga erishilgandan keyin qayta ko‘rib chiqiladi.

O‘zbekistondagi kafolatlar

«Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun jins bo‘yicha to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita kamsitishni taqiqlaydi. Davlat organlari gender tenglikni ta’minlash choralarini ko‘rishi, normativ hujjatlar va davlat dasturlarining genderga ta’sirini hisobga olishi lozim.

Kamsitishga uchragan shaxs vakolatli davlat organiga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega. Murojaatda voqea, sana, ishtirokchilar va kamsitishni tasdiqlovchi hujjatlarni aniq ko‘rsatish muhim.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar