Xalqaro konventsiyalar va kelishuvlar

Xalqaro shartnoma tushunchasi

«O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq, xalqaro shartnoma — O‘zbekiston Respublikasining chet davlat, xalqaro tashkilot yoki xalqaro shartnoma tuzish huquqiga ega boshqa sub’ekt bilan yozma shaklda tuzgan xalqaro kelishuvidir.

Hujjatning konventsiya, shartnoma, bitim, pakt, protokol, memorandum yoki boshqacha nomlanishi uning huquqiy xususiyatini avtomatik ravishda belgilamaydi. Muhimi — tomonlar hujjat orqali xalqaro-huquqiy majburiyat olishni ko‘zlagan-ko‘zlamaganidir.

Deklaratsiya, tavsiya yoki siyosiy bayonot har doim ham xalqaro shartnoma hisoblanmaydi. Hujjatning majburiyligi uning mazmuni, qabul qilish tartibi va tomonlarning irodasiga qarab belgilanadi.

Shartnomaning majburiyligini tan olish

O‘zbekiston xalqaro shartnomaning o‘zi uchun majburiy ekanligiga roziligini:

shartnomani imzolash;
shartnomani tashkil etuvchi hujjatlarni almashish;
ratifikatsiya qilish;
tasdiqlash yoki qabul qilish;
shartnomaga qo‘shilish;
tomonlar kelishgan boshqa usul orqali bildirishi mumkin.

Imzolash har doim ham shartnomaning darhol kuchga kirishini anglatmaydi. Agar hujjat ratifikatsiya qilinishi lozim bo‘lsa, O‘zbekiston uchun majburiyat ratifikatsiya jarayoni va shartnomada belgilangan boshqa shartlar bajarilgandan keyin yuzaga keladi.

Qonunda nazarda tutilgan shartnomalar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan qonun qabul qilish orqali ratifikatsiya qilinadi. Ratifikatsiya qilinmaydigan ayrim shartnomalar Prezident yoki Vazirlar Mahkamasi tomonidan vakolati doirasida tasdiqlanishi yoki qabul qilinishi mumkin.

Kuchga kirishi va qo‘llanilishi

Xalqaro shartnoma unda belgilangan tartib va sanada kuchga kiradi. Kuchga kirgan shartnomalar vijdonan bajarilishi shart.

O‘zbekiston ishtirok etgan xalqaro shartnomada milliy qonunchilikda nazarda tutilganidan boshqacha qoida belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidasi qo‘llaniladi. Xalqaro shartnomalar O‘zbekiston huquqiy tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi.

Rasmiy e’lon qilinishi lozim bo‘lgan shartnomalar belgilangan tartibda e’lon qilinadi. Ularning davlat reestri yuritiladi, asl nusxalari yoki depozitariy tomonidan tasdiqlangan nusxalari saqlanadi.

Aniq masalada faqat shartnoma nomiga emas, O‘zbekiston unda ishtirok etayotgani, shartnoma kuchga kirgani va tegishli qoida bevosita qo‘llanilishi mumkinligiga ham ishonch hosil qilish zarur.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar