Nogironligi bo‘lgan bolalarni “G‘amxo‘rlik” markazlariga joylashtirish

Nogironligi bo‘lgan bolalar uchun «G‘amxo‘rlik» markazlari — ruhiy holati buzilgan 3 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan nogironligi bo‘lgan bolalarga ixtisoslashtirilgan ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatadigan davlat ijtimoiy muassasalaridir.

Markazlarda bolalarni qarab turish va parvarishlash, ularning maishiy, kasbiy va muloqot ko‘nikmalarini shakllantirish, ijtimoiy reabilitatsiya qilish hamda jamiyatga moslashtirish bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatiladi.

Qaysi tashxislar bilan qabul qilinadi?

O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashaydigan fuqarolarning nogironligi bo‘lgan bolalari quyidagi tashxislardan biri mavjud bo‘lganda Markazga qabul qilinishi mumkin:

mo‘’tadil darajadagi aqliy zaiflik — F71;
og‘ir darajadagi aqliy zaiflik — F72;
chuqur darajadagi aqliy zaiflik — F73.

Bolalar Markazga psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasi asosida va bo‘sh o‘rin mavjud bo‘lganda joylashtiriladi.

Qabul qilishga qarshi ko‘rsatmalar

Quyidagi holatlar Markazga qabul qilishga qarshi ko‘rsatmalar hisoblanadi:

har oyda 5-martadan ko‘p tutqanoq xurujlari sodir bo‘ladigan epilepsiya, seriyali tutqanoq xurujlari, epileptik status, namozshomsimon ong xiralashishi va disforiyalarga moyillik;
bolaning o‘zi va atrofdagilar uchun xavfli bo‘lgan qo‘pol xulq-atvor buzilishlariga sabab bo‘ladigan ruhiy kasalliklar;
bolani umumta’lim yoki ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasasida o‘qitish imkonini beradigan ruhiy kasalliklar;
faol bosqichdagi sil kasalligi;
yuqumli teri va soch kasalliklari;
o‘tkir yuqumli kasalliklar;
og‘ir kechayotgan xavfli o‘sma kasalliklari va ularning qaytalanishi;
tanosil kasalliklari.

Markazga joylashtirish tartibi

Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tekshiruv natijalariga ko‘ra bolani Markazga joylashtirish haqida xulosa bersa, uning qonuniy vakiliga SMS-xabarnoma yuboriladi.

Qonuniy vakil SMS-xabarnomani olganidan keyin bolani 15 ish kuni ichida Markazga olib borishi kerak.

Agar bola belgilangan muddatda Markazga joylashtirilmasa, u uchun band qilingan bo‘sh o‘rin avtomatik ravishda bekor qilinadi. Bolaning davolanishi bilan bog‘liq holatlar bundan mustasno.

Bola Markazga olib kelinganda uning sog‘lig‘i Markazdagi ijtimoiy-psixologik komissiya tomonidan bir ish kuni ichida ko‘rikdan o‘tkaziladi.

Qabul qilingan bola ko‘pi bilan 20 kun davomida kuzatuvga olinadi. Shu davrda qabul qilishga qarshi ko‘rsatma aniqlansa, bolani Markazdan chiqarish to‘g‘risida qaror qabul qilinishi mumkin va bu haqda qonuniy vakilga SMS-xabarnoma yuboriladi.

Bolada yuqori harorat yoki toshma aniqlansa

Markazga qabul qilish vaqtida bolada yuqori harorat yoki sababi aniqlanmagan toshma mavjudligi aniqlansa, uni qabul qilishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Bolani davolash choralari ko‘riladi va u uchun band qilingan o‘rin davolanish muddati tugagunga qadar saqlab turiladi. Bola davolanganidan keyin Markazga joylashtiriladi.

Markazda ko‘rsatiladigan xizmatlar

Markazlarda nogironligi bo‘lgan bolalarga:

xavfsiz va qulay yashash sharoitlari;
qarab turish va parvarishlash;
tibbiy yordam va sog‘lomlashtirish;
oziq-ovqat, dori vositalari, tibbiy buyumlar va kiyim-kechak;
protez-ortopediya moslamalari va reabilitatsiya qilishning texnik vositalari;
shaxsiy gigiena vositalari;
o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish va uy xo‘jaligini yuritish ko‘nikmalari;
muloqot qilish va jamoat joylarida o‘zini tutish ko‘nikmalari;
ijtimoiy moslashtirish va kasb-hunarga o‘rgatish;
madaniy-ma’rifiy va sport tadbirlarida ishtirok etish

bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatiladi.

Bolalarning ijtimoiy-moddiy ta’minoti, tarbiyasi, ta’limi va mehnat ko‘nikmalariga o‘rgatilishi to‘liq davlat ta’minoti asosida amalga oshiriladi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 21-maydagi 271-son qarori

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 17-sentabrdagi 575-son qarori