Xalq deputatlari Kengashlari va hokimlarning vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati qanday tashkil etilgan?

Viloyatlar, tumanlar va shaharlarda mahalliy davlat hokimiyati:

xalq deputatlari Kengashlari — vakillik organi;
hokim boshchiligidagi hokimlik — ijro etuvchi hokimiyat organi

sifatida faoliyat yuritadi.

Xalq deputatlari Kengashi — tegishli hudud aholisi tomonidan saylangan deputatlardan iborat mahalliy vakillik organi.

Hokim — viloyat, tuman yoki shaharda ijro etuvchi hokimiyatga rahbarlik qiluvchi mansabdor shaxs.

Xalq deputatlari Kengashiga deputatlar orasidan saylanadigan rais boshchilik qiladi. Hokim bir vaqtning o‘zida tegishli Kengash raisi bo‘lishi mumkin emas.

Xalq deputatlari Kengashining asosiy vakolatlari

Kengash:

tegishli mahalliy byudjetni ko‘rib chiqadi va qabul qiladi;
mahalliy byudjet ijrosi ustidan nazorat qiladi;
hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini tasdiqlaydi;
aholini ijtimoiy himoya qilish dasturlarini tasdiqlaydi;
hokimni qonunda belgilangan tartibda lavozimga tasdiqlaydi;
hokimning faoliyati to‘g‘risidagi hisobotlarni eshitadi;
Konstitutsiya va qonunlarda belgilangan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Kengash mahalliy byudjet ustidan qanday nazorat qiladi?

Kengash:

byudjet loyihasini muhokama qiladi;
daromad va xarajatlarni tasdiqlaydi;
byudjet ijrosi haqidagi hisobotlarni eshitadi;
mablag‘lar maqsadli sarflanishini o‘rganadi;
aniqlangan kamchiliklar bo‘yicha tegishli choralar belgilaydi.

Mahalliy byudjetni shakllantirish va ijro etish hokimlikka, uni qabul qilish va ijrosini nazorat qilish esa Kengashga tegishli.

Hokimning asosiy vakolatlari

Hokim:

Konstitutsiya va qonunlar ijrosini ta’minlaydi;
Oliy Majlis palatalari qarorlarini bajaradi;
Prezident hujjatlari va Vazirlar Mahkamasi qarorlari ijrosini ta’minlaydi;
yuqori turuvchi hokim hamda tegishli Kengash qarorlarini bajaradi;
hududning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik rivojlanishini ta’minlash choralarini ko‘radi;
mahalliy byudjetni shakllantiradi va ijro etadi;
Konstitutsiya va qonunlarda belgilangan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Kengash va hokim o‘rtasidagi asosiy farq

Kengash qaror qabul qiladi va nazorat qiladi, hokim esa ijroni tashkil etadi.

Masalan:

hokimlik mahalliy byudjet loyihasini tayyorlaydi;
Kengash uni ko‘rib chiqadi va qabul qiladi;
hokimlik byudjetni ijro etadi;
Kengash ijro natijalarini nazorat qiladi.

Kengash va hokimning vakolat muddati

Xalq deputatlari Kengashlarining vakolat muddati — besh yil.

Hokimning vakolat muddati ham besh yil. Ayni bir shaxs surunkasiga ikki muddatdan ortiq ayni bir viloyat, tuman yoki shahar hokimi etib tayinlanishi mumkin emas.

Qaror ustidan shikoyat qilish mumkinmi?

Kengash yoki hokimning qonunga zid qarori shaxsning huquq va qonuniy manfaatlarini buzsa, uni:

yuqori turuvchi organga;
prokuraturaga;
ma’muriy sudga shikoyat qilish mumkin.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi

«Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida»gi Qonun