Avtotransportni tovar sifatida, tranzit yoki vaqtincha olib kirish

Xorijdan kelayotgan avtotransport vositasini bojxonada rasmiylashtirish tartibi uning chet davlatda ro‘yxatda turgani va O‘zbekistonga qanday maqsadda olib kirilayotganiga bog‘liq.

Tovar sifatida olib kiriladigan avtomobilь

Quyidagi transport vositasi tovar sifatida olib kirilayotgan avtomobilь hisoblanadi:

xorijiy davlatning ro‘yxatga olish organida hisobdan chiqarilgan avtomobilь;
xorijda ilgari umuman ro‘yxatdan o‘tkazilmagan yangi avtomobilь;
O‘zbekistonda doimiy foydalanish, sotish yoki boshqa shaxsga o‘tkazish uchun olib kirilayotgan transport vositasi.

Tovar sifatida olib kirilgan avtomobilь, odatda, «erkin muomalaga chiqarish (import)» bojxona rejimida rasmiylashtiriladi. Bunda bojxona yuk deklaratsiyasi to‘ldiriladi va belgilangan bojxona to‘lovlari undiriladi.

Muhim: xorijda ro‘yxatdan chiqarilgan avtomobilь xorijiy davlat raqami bilan vaqtincha olib kirilgan transport sifatida rasmiylashtirilmaydi. U tovar sifatida deklaratsiya qilinishi kerak.

Tranzit tartibida olib o‘tiladigan avtomobilь

Tranzit avtomobilь:

O‘zbekistonda doimiy qolmaydi;
respublika hududi orqali boshqa davlatga olib o‘tiladi;
belgilangan yo‘nalish va muddatda chiqish bojxona postiga etkazilishi kerak.

Tranzit yoki tovar sifatida olib kirilayotgan avtomobilь uchun qaytarib olib chiqish majburiyatnomasi emas, balki uni bojxona nazorati ostida belgilangan postga etkazishni nazorat qiluvchi hujjat rasmiylashtiriladi.

Fuqaro uchun muhim: bojxona organi belgilagan etkazib berish muddati va yo‘nalishini o‘zboshimchalik bilan o‘zgartirmang. Avtomobilni belgilangan joyga yoki belgilangan vaqtda etkazmaslik ma’muriy javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Vaqtincha olib kiriladigan xorijiy avtomobilь

Xorijiy avtotransport vositasi:

xorijiy davlatda amalda ro‘yxatdan o‘tgan;
chet el fuqarosi yoki O‘zbekistonda yashash joyiga ega bo‘lmagan fuqaroligi bo‘lmagan shaxsning shaxsiy ehtiyoji uchun;
yoxud xalqaro yuk va yo‘lovchi tashish maqsadida olib kirilgan bo‘lsa, vaqtincha olib kiriladigan transport hisoblanadi.

Bunday avtomobilь uchun «Avtotransport vositasini qaytarib olib chiqish to‘g‘risida majburiyatnoma» rasmiylashtiriladi.

Xorijiy avtomobilning O‘zbekistonda turish muddati bir kalendarь yil davomida jami 90 kalendarь kundan oshmasligi kerak. Xalqaro yuk va yo‘lovchi tashishda foydalaniladigan transport uchun alohida qoidalar qo‘llanadi.

Bojxona rasmiylashtiruvi joyi

Avtotransport vositalari:

chegaradagi kirish yoki chiqish bojxona postlarida;
tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postlarida;
tegishli hollarda «Toshkent-AERO» ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksida rasmiylashtiriladi.

Asosiy hujjatlar

Holatga qarab quyidagilar talab etiladi:

pasport yoki boshqa shaxsni tasdiqlovchi hujjat;
transport vositasining xorijiy ro‘yxatdan o‘tkazish guvohnomasi;
mulk huquqini tasdiqlovchi shartnoma, invoys yoki hisob;
transport va tovarga hamrohlik qiluvchi hujjatlar;
avtomobilning bojxona qiymati va kelib chiqishini tasdiqlovchi hujjatlar;
vakil murojaat qilganda ishonchnoma;
qonunchilikda nazarda tutilgan sug‘urta va texnik hujjatlar.

Qaysi tartibni tanlash muhim

Avtomobilь:

O‘zbekistonda doimiy qoldirilsa — import;
respublika orqali boshqa davlatga olib o‘tilsa — tranzit;
xorijiy ro‘yxatda qolgan holda keyin qaytarib olib chiqilsa — vaqtincha olib kirish tartibida rasmiylashtiriladi.

Muhim: bojxona rejimi avtomobilning haqiqiy maqsadiga mos bo‘lishi shart. Vaqtincha olib kirilgan avtomobilni bojxona rasmiylashtiruvisiz sotish, boshqa shaxsga berish yoki O‘zbekistonda qoldirish mumkin emas.

Avtotransport vositalarini bojxonada rasmiylashtirish tartibi 2010-yil 19-noyabrda 2156-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan Nizom va Bojxona kodeksi bilan belgilangan.