Pensiya va nafaqa — ijtimoiy ta’minotning bir-biridan farq qiluvchi turlaridir. Ularni tayinlash asoslari, hisoblash tartibi va to‘lov miqdori turlicha bo‘ladi.
Pensiya — fuqaroga yoshga to‘lishi, nogironlik belgilanishi yoki boquvchisini yo‘qotishi munosabati bilan qonunchilikda belgilangan shartlar asosida muntazam to‘lanadigan pul ta’minoti.
Nafaqa — qonunchilikda nazarda tutilgan muayyan ijtimoiy holat yuzaga kelganda fuqaroga tayinlanadigan pul to‘lovi.
Davlat pensiyalarining quyidagi turlari mavjud:
Pensiya tayinlashda pensiya turiga qarab fuqaroning:
Ish stajiga ega bo‘lmagan fuqarolar va ularning oila a’zolari davlat pensiyasini olish huquqiga ega bo‘lmasligi mumkin. Bunday shaxslarni ijtimoiy ta’minlash tartibi alohida qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.
Nafaqalar muayyan ijtimoiy toifalarga yoki qonunchilikda belgilangan holatlarda tayinlanadi.
Jumladan:
Nafaqaning miqdori va uni tayinlash shartlari nafaqaning turiga qarab alohida belgilanadi.
Pensiya odatda shaxsning ish staji, ish haqi, yoshi, nogironligi yoki boquvchisining mehnat faoliyati bilan bog‘liq holda tayinlanadi.
Nafaqa esa muayyan ijtimoiy holat, ehtiyoj yoki shaxsning qonunchilikda belgilangan toifaga mansubligi asosida tayinlanadi.
Shu sababli «nafaqa» pensiya so‘zining tarjimasi emas. Ular alohida huquqiy asoslar va tayinlash tartibiga ega bo‘lgan ijtimoiy to‘lovlardir.
«Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi Qonun