Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari

Teng huquqlilikning konstitutsiyaviy kafolati

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq, xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidir. Davlat jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda, shuningdek jamiyat va davlat hayotining boshqa sohalarida ularning teng huquq hamda imkoniyatlarini ta’minlaydi.

«Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun siyosat, iqtisodiyot, mehnat, ta’lim, ilm-fan, madaniyat, sog‘liqni saqlash va oilaviy munosabatlarda tenglikni ta’minlashning asosiy qoidalarini belgilaydi.

Gender — xotin-qizlar va erkaklar o‘rtasidagi munosabatlarning jamiyat hayotining barcha sohalarida namoyon bo‘ladigan ijtimoiy jihatidir.

Jins bo‘yicha kamsitish

Bevosita kamsitish jinsi, oilaviy holati, homiladorligi yoki oilaviy majburiyatlari sababli shaxsning huquqlarini cheklashni, shu jumladan shahvoniy shilqimlik va teng mehnat uchun har xil haq to‘lashni qamrab oladi.

Bilvosita kamsitish tashqi ko‘rinishidan barcha uchun bir xil bo‘lgan talab, mezon yoki shartning muayyan jinsdagi shaxslarni noqulayroq holatga tushirishi bilan ifodalanadi.

Quyidagilar jins bo‘yicha kamsitish hisoblanmaydi:

bola tug‘ish va ona suti bilan oziqlantirish bilan bog‘liq farqlarni belgilash;
qonunda belgilangan tartibda muddatli harbiy xizmatga chaqirish;
gender tengligini ta’minlashga qaratilgan vaqtinchalik maxsus choralar;
reproduktiv salomatlikni muhofaza qilishga oid choralar;
muayyan vazifani faqat ma’lum jinsdagi shaxs bajara olishiga asoslangan kasbiy talablar;
qamoqda saqlash va jazoni ijro etish sharoitlaridagi qonuniy farqlar.

Muhim: homiladorlik, farzandlar mavjudligi yoki oilaviy majburiyatlar shaxsning huquqlarini cheklash uchun mustaqil asos bo‘la olmaydi.

Asosiy kafolatlar

Davlat xizmatiga qabul qilish, kadrlar zaxirasini shakllantirish va lavozim bo‘yicha ko‘tarishda tenglik malaka va kasbiy tayyorgarlik asosida ta’minlanadi.

Mehnat munosabatlarida ish beruvchilar:

ishga qabul qilish va xizmat bo‘yicha ko‘tarishda teng imkoniyat yaratishi;
teng qiymatli mehnat uchun teng haq to‘lashi;
jins bo‘yicha kamsitishga yo‘l qo‘ymasligi;
oilaviy majburiyatlarni bajarish uchun qonundagi kafolatlarni ta’minlashi shart.

Ota ham, ona ham bola tug‘ilishi munosabati bilan qonunda belgilangan ta’tillardan foydalanish huquqiga ega. Bolani parvarishlash ta’tili ota-ona o‘rtasida taqsimlanishi mumkin.

Gender statistikasi xotin-qizlar va erkaklarning ijtimoiy-iqtisodiy holati haqida jinslar bo‘yicha alohida ma’lumotlarni qamrab oladi. Davlat organlari va tashkilotlarida qonunchilik talablariga rioya etilishi genderga oid audit orqali ham baholanadi.

Kamsitish ustidan shikoyat qilish

O‘zini jins bo‘yicha bevosita yoki bilvosita kamsitishga duchor bo‘lgan deb hisoblagan shaxs vakolatli davlat organlariga yoki sudga murojaat qilishi mumkin.

Jins bo‘yicha kamsitishga duchor bo‘lgan shaxsdan bunday murojaat bo‘yicha davlat boji undirilmaydi.

Шаблон ва шакллар намуналари

Gender tengligi: g‘oyadan qonunga qadar

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar